Diyarbakır’da etkisini artıran dondurucu soğuklar, geçmişte soba ustalarının yüzünü güldürürdü. Ancak Sur ilçesinde yıllardır soba imalatı yapan Ramazan Mungan’a göre bu kış da beklentileri karşılamadı. Kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerden biri olan sobacılık, teknolojinin ve değişen alışkanlıkların gölgesinde ayakta kalmaya çalışıyor.
“7 Yaşında Çırak Olarak Başladım”
Mesleğe çok küçük yaşlarda başladığını belirten Ramazan Mungan, sobacılığı babasından öğrendiğini söyledi. Mungan, “7 yaşında babamın atölyesinde soba nasıl yapılır öğrenmek için çırak olarak işe başladım. Babam bu çarşıda Müslüman olarak ustalık öğrenip soba yapan ilk kişiydi. Ben mesleği babamdan öğrendim, şimdi de oğluma öğretiyorum” dedi.
“Ustalık Yıllar Alırdı”
Eskiden meslek öğrenmenin ciddi bir disiplin gerektirdiğini vurgulayan Mungan, çıraklık yıllarına dair bir anısını da paylaştı.“Bizim zamanımızda meslek ustadan öğrenilirdi, usta olmak için yıllar verilirdi. Çıraklık yıllarımda bir gün kalfa bana kızdı, ben de ağladım. Nasıl olsa dükkân babamın diye şımardım. Babam gelip kalfaya saygı duymam gerektiğini söyleyince bir daha işimi hep düzgün yaptım” ifadelerini kullandı.
“Aileler Çocukların Hayatını Mahvediyor”
Günümüzde çırak bulamadıklarını dile getiren Mungan, ailelere de önemli eleştiriler yöneltti.“Aileler ‘çocuğumuz boş gezsin yeter ki el üstünde kalsın’ diyerek aslında çocukların hayatını mahvediyor. Boş gezen insan her türlü kandırılmaya ve tehlikeye açık olur. Bizim zamanımızda babamız bizi dükkâna götürür, ‘ustam adam et, yetiştir, devletine milletine hayırlı olsun’ derdi. Toplum değişti, şimdi çırak bulamıyoruz. Gençler boş geziyor” diye konuştu.
Soğuk Var, Satış Yok
Havaların eksi derecelere düşmesine rağmen sobaya olan talebin beklenen seviyede olmadığını belirten Mungan, değişen ısınma tercihlerine dikkat çekti.“Biz gerçekten kış gelsin, havalar soğusun belki satış artar diye düşünüyorduk ama öyle olmadı. Elektrikli soba, UFO, ısıtıcı ve klima kullanımı arttı. Sobaya artık eskisi gibi talep yok. Havalar eksi derece soğuk olduğu halde belirli kesimler soba aldı, beklentimiz karşılanmadı” dedi.
Bir Meslek Daha Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Sur’un tarihi çarşılarında ayakta kalmaya çalışan soba atölyeleri, hem ekonomik şartlar hem de mesleğe ilginin azalması nedeniyle yok olma tehlikesi yaşıyor. Usta sobacı Ramazan Mungan’ın anlattıkları, Diyarbakır’da kaybolan mesleklerin ve değişen toplumsal yapının çarpıcı bir özeti niteliğinde.