Ben û Sen Burcu’nun hüzünlü efsanesi

Diyarbakır’ın merkez ilçesi Sur’da, Ben û Sen semtinde bulunan Ulu Beden Burcu, yalnızca mimarisiyle değil, yüzyıllardır anlatılan hüzünlü hikâyesiyle de dikkat çekiyor. Artuklu döneminin en önemli mirasları arasında yer alan burç, geçmişten günümüze uzanan acı bir ustalık ve vefa öyküsüne ev sahipliği yapıyor.

Ulu Beden Burcu, 1208 yılında Artuklu Hükümdarı Melik Salih’in bizzat çizdiği plan doğrultusunda, dönemin ünlü mimarı Caferoğlu İbrahim tarafından inşa edildi. Silindirik yapısı ve devasa boyutlarıyla adını hak eden burç, Diyarbakır Surları’nın simge yapılarından biri olma özelliğini taşıyor. Mimari açıdan Yedi Kardeş Burcu ile olan benzerliği ise ziyaretçilerin dikkatinden kaçmıyor.

Burcun dış cephesi, adeta bir açık hava müzesi görünümünde. Yapıyı bir kuşak gibi saran kitabe, hakimiyetin simgesi olan çift başlı kartal kabartması, gücü temsil eden kanatlı aslan ve sfenks figürleri, Ulu Beden Burcu’na mistik bir atmosfer kazandırıyor. Kitabe kuşağının hemen altındaki simetrik aslan figürleri ise Selçuklu ve Artuklu sanatının en seçkin örnekleri arasında gösteriliyor.

Ulu Beden Burcu’nu asıl unutulmaz kılan ise halk arasında dilden dile aktarılan efsanesi. Rivayete göre, bir usta ile çırağı Diyarbakır’a en güzel burcu kazandırmak için iddiaya girer. Usta Yedi Kardeş Burcu’nu inşa ederken, çırağı ise Ulu Beden Burcu’nu yapar.

Eserler tamamlandığında, usta çırağının ortaya koyduğu mükemmel yapı karşısında yenilgiyi kabul eder. Gurur, hayranlık ve yenilmişlik duygularını bir arada yaşayan usta, kendini surlardan aşağı bırakır. Bu trajediye dayanamayan çırağı da ustasının peşinden atlayarak hayatına son verir.

Yaşanan bu acı olaydan sonra bölge, Kürtçe’de “Ben ve Sen” anlamına gelen “Ben u Sen” adıyla anılmaya başlanır. Bugün Ulu Beden Burcu, Diyarbakır’a gelen yerli ve yabancı ziyaretçilerin ilgi odağı olurken, taşlarına sinmiş bu hüzünlü hikâye de hafızalarda yaşamaya devam ediyor.