Diyarbakır’da Osmanlı mirası kaligrafi sanatı yaşatılıyor

Tarihi dokusuyla öne çıkan Sur’da sanatını icra eden Gökalp, gazetemize yaptığı açıklamada kaligrafinin inceliklerini ve bu sanata olan yolculuğunu anlattı.

Kaligrafi sanatına büyük bir merakla başladığını belirten Mehmet Gökalp, süreci şu sözlerle aktardı:
 “Ben kaligrafi sanatına önce tarihçesini araştırarak başladım. El yeteneğim vardı. Tüm tarihini araştırıp öğrendikten sonra bu sanatın geçmişten gelen nadide sanatlardan biri olduğunu fark ettim. Sadece iki video izleyerek kendi kendime öğrendim ve geliştirmeye devam ediyorum.”

Eskiden okullarda verilen güzel yazı derslerine de değinen Gökalp, kaligrafinin bu derslerle bağlantılı olduğunu ancak farklı yönleri bulunduğunu ifade etti. Gökalp, “Kaligrafi, harflerin estetik ve eğimli şekilde yazılmasıyla başlar ama onu özel kılan; semboller, şekiller ve tasarım anlayışıdır. Yazıyı adeta bir sanat eserine dönüştürür” dedi.

Sanat ve geçim kaynağı bir arada

Kaligrafi dışında ebru, hat sanatı, doğal taş ve makrome ile de ilgilendiğini belirten Gökalp, bu alanların daha çok hobi olduğunu vurgulayarak, “Asıl mesleğim kaligrafi. Bu sanat hem yetenek hem de sabır istiyor. Yüzlerce yıllık bir geçmişe sahip ve çok kıymetli bir sanat dalı” ifadelerini kullandı.

Gençlere çağrı: “kurslar açılmalı”

Kaligrafi sanatının daha geniş kitlelere ulaşması gerektiğini belirten Gökalp, özellikle gençlerin bu sanata yönlendirilmesi gerektiğini söyledi. Gökalp, “Bu sanatın kursları açılmalı. Gençlerin öğrenmesi ve nesiller boyu devam etmesi gerekiyor. Kaligrafinin varlığını sürdürmesini çok isterim” şeklinde konuştu.

Turistlerin ilgisi var, tanınırlık düşük

Sur ilçesinin tarihi atmosferinde çalışmalarını sergileyen Gökalp, yerli ve yabancı turistlerin ilgisinden memnun olduğunu ancak sanatın yeterince bilinmediğini dile getirdi. Gökalp, “Buraya gelen turistler kaligrafi çalışmalarını beğeniyor ama genel olarak insanlar bu sanatı çok tanımıyor. Daha fazla tanıtılması gerekiyor” dedi.

Kaligrafi nedir?

Kaligrafi; Yunanca “güzel” anlamına gelen kallos ve “yazı” anlamına gelen graphein kelimelerinden türeyen, estetik değer taşıyan bir güzel yazı sanatıdır. Özel kalemler, fırçalar ve mürekkepler kullanılarak yapılan bu sanat, harflere biçim vererek onları görsel bir tasarıma dönüştürmeyi amaçlar.

Osmanlı’da hat sanatının zirve dönemi

Osmanlı İmparatorluğu’nda kaligrafi, özellikle hat sanatı adıyla büyük gelişim göstermiştir. Arap harfleriyle icra edilen bu sanat; Kur’an-ı Kerim yazımından mimari süslemelere kadar geniş bir alanda kullanılmıştır. II. Mehmed döneminde gelişen ve Kanuni Sultan Süleyman döneminde zirveye ulaşan hat sanatı, “hattat” adı verilen ustalar tarafından meşk yöntemiyle öğrenilmiştir.

“Kur’an-ı Kerim Hicaz’da nazil oldu, Mısır’da okundu, İstanbul’da yazıldı” sözü, İstanbul’un bu sanattaki merkezi rolünü ortaya koymaktadır.

UNESCO listesinde yer alıyor

Hat sanatı, 2021 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne “Hüsn-i Hat” adıyla dahil edilerek uluslararası alanda da tescillenmiştir. Bu gelişme, sanatın sadece Türkiye için değil, tüm insanlık için önemli bir kültürel miras olduğunu göstermektedir.

Kaligrafide kullanılan malzemeler

Kaligrafi sanatında kesik uçlu veya fırça uçlu kalemler, özel mürekkepler ve pürüzsüz kağıtlar kullanılmaktadır. Yeni başlayanlar için değiştirilebilir uçlara sahip kalem setleri önerilirken, ustalar daha özgün eserler ortaya koymak için farklı teknikler ve materyaller kullanmaktadır.

Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesinde sanatını yaşatmaya devam eden Mehmet Gökalp, kaligrafiyle geçmiş ile gelecek arasında köprü kurarak Osmanlı mirasını yaşatmayı sürdürüyor.