Uzmandan Antibiyotik Uyarısı

Toplumda en sık yapılan sağlık hatalarından biri olan CRP yüksekliğinin doğrudan enfeksiyon olarak değerlendirilmesi, uzmanlara göre yanlış tedavilere neden olabiliyor. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Yakup Demir, CRP değerinin tek başına bir hastalık ya da enfeksiyon tanısı koydurmayacağını belirterek, laboratuvar sonuçlarının mutlaka hastanın klinik durumu ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Her enfeksiyon kana yayılmaz

Dr. Demir, halk arasında "kan enfeksiyonu" olarak bilinen durumun, bakteri, virüs veya mantar gibi mikroorganizmaların kana karışması sonucu ortaya çıktığını belirtti. Tıpta "sepsis" olarak adlandırılan bu tablonun yaşamı tehdit edebilecek kadar ciddi olabileceğini söyleyen Demir, vücuttaki her enfeksiyonun kana yayıldığı düşüncesinin doğru olmadığını vurguladı.

Üst solunum yolu enfeksiyonlarının çoğunlukla boğaz ve burun bölgesiyle sınırlı kaldığını, alt solunum yolu enfeksiyonlarının ise akciğerleri etkilediğini dile getiren Demir, enfeksiyonun bulunduğu bölge ile kan dolaşımına yayılmasının birbirinden farklı durumlar olduğunu kaydetti.

CRP bir alarm mekanizmasıdır

Karaciğer tarafından üretilen C-reaktif proteinin (CRP), vücutta iltihabi süreç başladığında yükselen bir protein olduğunu belirten Demir, bu değerin bir tür biyolojik alarm sistemi olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Ancak CRP yüksekliğinin yalnızca enfeksiyonlarda görülmediğini ifade eden Demir, romatizmal hastalıklar, travmalar, cerrahi operasyonlar ve bazı kanser türlerinin de CRP değerini artırabileceğini belirtti. Aynı şekilde normal CRP seviyesinin de kişide enfeksiyon bulunmadığını kesin olarak göstermediğini dile getirdi.

Tek başına CRP sonucu tedavi için yeterli değil

CRP'nin iltihabın şiddeti hakkında fikir verebildiğini ancak tek başına tanı koydurucu bir test olmadığını söyleyen Demir, hastanın şikâyetleri, fizik muayene bulguları, diğer kan testleri ve gerekirse görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirme yapılmasının önemine dikkat çekti.

Yüksek CRP değerinin her zaman ağır bir hastalık anlamına gelmediğini, hafif yükselmelerin de basit bir tabloyu işaret etmeyebileceğini ifade eden Demir, bu nedenle yalnızca laboratuvar sonucuna göre karar verilmemesi gerektiğini söyledi.

Antibiyotik bilinçsiz kullanılmamalı

Antibiyotiklerin yalnızca bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlarda etkili olduğuna dikkat çeken Demir, viral enfeksiyonlarda antibiyotik kullanımının fayda sağlamadığı gibi zarar verebildiğini belirtti.

Gereksiz antibiyotik kullanımının hem kişide yan etkilere yol açabileceğini hem de bakterilerde antibiyotik direncini artırabileceğini vurgulayan Demir, bunun ilerleyen dönemlerde gelişebilecek ciddi enfeksiyonların tedavisini zorlaştırabileceğini ifade etti.

Yüksek CRP her zaman hastaneye yatış gerektirmez

Dr. Demir, yalnızca CRP yüksekliğine bakılarak hastane yatışı kararı verilmesinin doğru olmadığını belirterek, ateş, tansiyon, nabız, oksijen seviyesi ve genel sağlık durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Hayati bulguları normal olan ve genel durumu iyi seyreden hastaların ayaktan tedavi edilebileceğini ifade eden Demir, buna karşın yaşlı bireylerde, bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde veya kronik hastalığı bulunan hastalarda CRP yüksek olmasa bile hastane yatışının gerekli olabileceğini dile getirdi.

CRP birkaç saat içinde yükseliyor

CRP'nin iltihabi süreç başladıktan yaklaşık 6 ila 8 saat sonra yükselmeye başladığını, 24 ila 48 saat içerisinde en yüksek seviyeye ulaştığını belirten Demir, altta yatan neden ortadan kalktığında ise genellikle birkaç gün içinde normale döndüğünü söyledi.

CRP'nin uzun süre yüksek seyretmesinin, vücutta devam eden bir sağlık sorununa işaret edebileceğini ifade eden Demir, özellikle kronik hastalıklar ve bazı ileri evre kanserlerde bu durumun görülebileceğini kaydetti.

Açıklamasının sonunda hiçbir laboratuvar sonucunun tek başına tanı koydurucu olmadığını vurgulayan Demir, doğru tanı ve tedavi için hastaların tüm klinik bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, "Hastalık değil, hasta değerlendirilmelidir" anlayışının tıbbın temel ilkelerinden biri olduğunu sözlerine ekledi.