Diyarbakır'ın Lice ilçesine bağlı Örtülü Mahallesi sınırlarında bulunan ve tarihi ile doğal zenginlikleriyle öne çıkan Birkleyn Mağaraları için yürütülen madencilik ve taş ocağı projeleri mahkeme kararıyla durduruldu. Yaklaşık bir yıl önce başlatılan hukuki süreçte verilen yürütmeyi durdurma kararıyla bölgedeki planlanan faaliyetler askıya alındı.
Birinci derece arkeolojik sit alanı statüsüne sahip Birkleyn Mağaraları'nın taş ocağı, kırma-eleme tesisi ve beton santrali projeleriyle karşı karşıya kalmasının ardından açılan davada, bilirkişi raporları doğrultusunda bölgenin tarihi ve doğal değerlerinin zarar görebileceği değerlendirilerek yürütmenin durdurulmasına hükmedildi.
Diyarbakır Barosu Çevre Komisyonu Başkanı Avukat Ahmet İnan, mağaraların yalnızca arkeolojik açıdan değil, ekolojik özellikleri bakımından da büyük önem taşıdığına dikkat çekti. Bölgenin uluslararası ölçekte önemli doğal alanlardan biri olarak kabul edildiğini belirten İnan, endemik bitki ve hayvan türlerine ev sahipliği yapan alanın aynı zamanda vatandaşların yaz aylarında yoğun olarak ziyaret ettiği doğal yaşam alanlarından biri olduğunu söyledi.
İnan, mağaralarda binlerce yıllık kaya kitabeleri ile Asur dönemine ait tarihi kalıntıların bulunduğunu belirterek, planlanan madencilik faaliyetlerinin hem kültürel mirası hem de ekosistemi tehdit ettiğini ifade etti. Açılan davanın ardından mahkemenin bilirkişi raporlarını dikkate alarak projelerin uygulanmasını durdurduğunu kaydetti.
Bölgenin bilimsel olarak araştırılması isteniyor
Birkleyn Mağaraları'nın sahip olduğu potansiyelin bugüne kadar kapsamlı şekilde araştırılmadığını belirten İnan, mağara sisteminin kilometrelerce uzandığını, çevresinde antik yerleşim izleri, kale kalıntıları ve tarihi mezarlıkların bulunduğunu dile getirdi.
Bölgenin gerçek değerinin ortaya çıkarılabilmesi için arkeolojik kazılar ile bilimsel araştırmaların artırılması gerektiğini vurgulayan İnan, ilgili kamu kurumlarına ve kültür varlıklarını korumakla görevli birimlere başvuruların yapıldığını söyledi.
Hedef UNESCO Dünya Miras Listesi
Birkleyn Mağaraları'nın uluslararası koruma statüsünün güçlendirilmesi amacıyla UNESCO Dünya Miras Listesi'ne aday gösterilmesi için de hazırlık yapılacağı açıklandı.
Başvuru sürecinin kamu kurumlarının koordinasyonunda yürütülmesi gerektiğini ifade eden İnan, bölgenin hem arkeolojik sit alanı hem önemli doğal alan hem de jeolojik miras niteliği taşımasının dünyada nadir görülen özelliklerden biri olduğunu belirtti.
Dicle Üniversitesi tarafından yürütülen akademik çalışmalarda bölgenin "jeomiras alanı" olarak da değerlendirildiğini hatırlatan İnan, Birkleyn Mağaraları'nın yalnızca insanlık tarihine değil, milyonlarca yıllık jeolojik geçmişe ilişkin önemli veriler barındırdığını söyledi.
Uzmanlar, tarihi, doğal ve jeolojik değerleri bir arada bulunduran Birkleyn Mağaraları'nın korunmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi ve uluslararası koruma statüsünün güçlendirilmesinin bölgenin gelecek kuşaklara aktarılması açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.