Diyarbakır’da yaz mevsiminin sonuna yaklaşılmasıyla birlikte evlerde kışlık hazırlık telaşı başladı. Kentin geleneksel mutfağında önemli bir yere sahip olan babaganuç için mahalle kadınları bir araya gelerek yoğun bir hazırlık mesaisine giriyor.
Önceden belirledikleri bir günde buluşan kadınlar, halden temin ettikleri iri patlıcanları mahalleye getiriyor. Yakılan ateşin üzerinde patlıcan ve biberler közlenirken, hazırlığın her aşaması imece usulüyle yürütülüyor.
Ateş başında görev paylaşımı
Kışlık babaganuç hazırlığında kadınlar arasında iş bölümü yapılıyor. Bir grup patlıcanları yıkayıp közlemeye hazırlarken, bazıları ateş için odun taşıyor. Közün başında bekleyen kadınlar ise sebzeleri kontrol ederek pişenleri diğerlerine teslim ediyor.
Közlenen patlıcan ve biberler daha sonra soyularak kış aylarında kullanılmak üzere hazırlanıyor. Böylece hem büyük miktarda sebze kısa sürede işleniyor hem de komşuların birlikte geçirdiği zaman, hazırlığın önemli bir parçasına dönüşüyor.
Mahalle sakinlerinden Ayşe Durmaz, babaganuç hazırlığının kendileri için yalnızca kışlık yiyecek hazırlamak anlamına gelmediğini belirtti.
Durmaz, kadınların uygun bir gün belirleyerek birlikte çalışmaya başladığını ifade ederek, “Çok eskilerden gelen bir gelenek. Mahallede kadınlar olarak anlaşıyoruz, ne zaman müsaitsek ‘kışlık babaganuç hazırlığı yapalım’ diyoruz. Daha sonra hale gidip genellikle daha büyük patlıcanları alıyoruz. Mahalleye geldikten sonra ateşimizi yakıyoruz ve hep birlikte hazırlığa başlıyoruz” dedi.
İş bölümüyle hazırlık kolaylaşıyor
Hazırlığın tamamen dayanışma içerisinde gerçekleştirildiğini anlatan Durmaz, herkesin elinden gelen işi yaptığını söyledi.
Durmaz, “Birimiz patlıcanları yıkayıp hazırlıyor, birimiz odun taşıyor, birimiz ateşin başında ilgileniyor. Pişen patlıcanları da başka birimiz alıp kenarda soyuyor. Böylece herkes elinden gelen işi yapıyor ve hep birlikte kışlık hazırlığımızı tamamlıyoruz” diye konuştu.
Kadınlar, imece yöntemiyle iş yükünün azaldığını ve hazırlık sürecinin daha keyifli hale geldiğini ifade ediyor. Birlikte yapılan kışlık hazırlıkların, değişen mahalle yaşamında komşuluk ilişkilerinin korunmasına da katkı sunduğu belirtiliyor.
Kış sofraları için şimdiden hazırlanıyor
Diyarbakır mutfağının geleneksel lezzetleri arasında yer alan babaganuç, özellikle közlenmiş patlıcan ve biberin kendine özgü aromasıyla öne çıkıyor. Diyarbakır usulü hazırlığında közlenen sebzeler sarımsakla harmanlanıyor, ardından yumurta ve tereyağıyla buluşturularak pişiriliyor.
Yaz döneminde bol miktarda bulunan patlıcanları değerlendiren kadınlar, hazırladıkları közlenmiş sebzeleri uygun koşullarda saklayarak kış aylarında sofralarında kullanıyor.
Diyarbakır’ın mahallelerinde sürdürülen bu hazırlıklar, bir yandan yöresel bir lezzetin kış aylarına taşınmasını sağlarken diğer yandan kadınların bir araya geldiği geleneksel dayanışma ortamını yaşatıyor.
Mahalle kadınları, çocukluklarından bu yana gördükleri bu geleneğin yeni kuşaklara aktarılmasını isterken, köz ateşinin etrafındaki buluşmaların yalnızca mutfak hazırlığı değil, aynı zamanda komşuluk kültürünün de bir parçası olduğunu vurguluyor.