Yeşilay tarafından yayımlanan “Sosyal Medya Araştırma Raporu”, Türkiye’de dijital kullanım alışkanlıklarına dair çarpıcı veriler ortaya koydu. Rapora göre kullanıcıların yüzde 70’i mutluluğu ve sorunlardan kaçışı sosyal medya platformlarında arıyor. Ancak bu durum, beraberinde ciddi psikolojik ve davranışsal riskleri de getiriyor.
Olumsuz duygularla baş etmede sosyal medya tercihi artıyor
Araştırma bulgularına göre, katılımcıların önemli bir bölümü stres, kaygı ve yalnızlık gibi olumsuz duygularla baş edebilmek için sosyal medyaya yöneliyor. Uzmanlar, bu alışkanlığın kısa vadede rahatlatıcı gibi görünse de uzun vadede kaygı bozuklukları ve öz denetim kaybına yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Gençlerde günlük kullanım 5 saati buluyor
Raporda öne çıkan bir diğer veri ise gençlerin sosyal medya kullanım süresi oldu. Buna göre günlük kullanım süresi 5 saate kadar çıkarken, 18-34 yaş grubunun en çok Instagram platformunu tercih ettiği belirtildi. Ergenler arasında ise TikTok kullanımının yaygın olduğu ifade edildi.
Ayrıca erkek kullanıcıların kadınlara kıyasla oyun bağımlılığı riski açısından daha yüksek oranda tehdit altında olduğu vurgulandı.
Türkiye, siber zorbalıkta OECD ikincisi
Araştırmada dikkat çeken başlıklardan biri de siber zorbalık oldu. Türkiye’nin, öğrenciler arasında siber zorbalık oranında OECD ülkeleri arasında ikinci sırada yer aldığı kaydedildi. Uzmanlar, kontrolsüz sosyal medya kullanımının bu tür olumsuz davranışları artırdığına işaret ediyor.
Yaşlılar ve zararlı içerik riski
Rapora göre yalnız yaşayan yaklaşık 1,8 milyon yaşlı birey, sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler nedeniyle korku ve güvensizlik hissi yaşıyor. Öte yandan kullanıcıların yüzde 30’unun tütün ve alkol içeriklerine, yüzde 18’inin ise kumar içeriklerine maruz kaldığı belirtildi.
Uzmanlardan düzenleme ve denetim vurgusu
Diyarbakır’da görev yapan bilişim uzmanları, özellikle 15 yaş altına yönelik sosyal medya kullanımının sınırlandırılması gerektiğini belirterek önemli uyarılarda bulundu. Uzmanlar, Akın Gürlek tarafından gündeme getirilen kimlikle sosyal medya kullanımına ilişkin düzenlemeyi olumlu karşıladıklarını ifade etti.
Yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Kimlik doğrulama uygulamasının hayata geçirilmesiyle birlikte sosyal medya platformlarının daha kontrollü hale gelmesi sağlanacaktır. Bu gelişme, özellikle gençler arasında siber zorbalık ve benzeri olumsuzlukların azalmasına katkı sunacaktır.”
Ebeveynlere kritik uyarı
Uzmanlar, ebeveynlere de önemli sorumluluklar düştüğünü belirterek, “Sosyal medya gençler arasında sınırsız özgürlük alanı olarak görülüyor. Ancak unutulmamalıdır ki hukuki ve cezai sorumluluklar dijital platformlar için de geçerlidir” uyarısında bulundu.
Çözüm Önerileri: eğitim ve sosyal aktivite şart
Yeşilay, bağımlılıkla mücadele kapsamında okullarda dijital okuryazarlık derslerinin artırılmasını ve ailelere yönelik ebeveynlik eğitimlerinin yaygınlaştırılmasını öneriyor. Ayrıca çocuk ve gençlerin sosyal medya dışında spor ve sanat gibi aktivitelere yönlendirilmesinin önemine dikkat çekiliyor.
Uzmanlar, dijital dünyanın bilinçli ve kontrollü kullanılması gerektiğini vurgularken, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde farkındalık çalışmalarının artırılmasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.