Diyarbakır, tarih boyunca Sümerler, Asurlular, Romalılar, Selçuklular ve Osmanlılar gibi birçok medeniyete ev sahipliği yaptı. Ancak şehrin tarihi mirası, kaybolan hazineler ve eserlerle gölgelenmiş durumda.
Tarihçilere göre, “Diyarbakır surları altında gizlenmiş birçok değerli eser ve hazine, zamanın ve savaşların acımasızlığıyla yok olmuştur. Özellikle 16. yüzyılda Osmanlı kayıtlarında geçen ‘Surların dibinde altın ve gümüş hazineleri’ ifadesi, kaybolan değerlerin ipuçlarını veriyor.”
Arkeologlar, Diyarbakır’da yapılan kazılarda daha önce birçok antik parça ve eser bulmuş olsalar da şehrin kayıp hazineleri hâlâ büyük bir sır. Araştırmacılar, “Bu hazineler sadece maddi değer taşımıyor; aynı zamanda şehrin binlerce yıllık kültürel hafızasını temsil ediyor” diyor.
Şehrin farklı bölgelerinde halk arasında aktarılan efsaneler de bu hazinelerin varlığına işaret ediyor. Bazı rivayetlerde, Dicle Nehri kenarındaki eski köprülerin altında saklı hazineler olduğu, bazı kaynaklarda ise Diyarbakır kalesinin bazı gizli odalarında değerli objelerin gömülü olduğu anlatılıyor.