Diyarbakır’da son dönemde alışverişlerde IBAN üzerinden para transferiyle ödeme yapılması dikkat çekici şekilde arttı. Özellikle fiş veya fatura düzenlemek istemeyen bazı işletmelerin, müşterilerini POS cihazı yerine banka havalesi veya EFT yoluyla ödeme yapmaya yönlendirdiği gözlemleniyor. “Nakit yoksa IBAN olur” şeklindeki ödeme tekliflerinin birçok sektörde yaygınlaştığı ifade ediliyor.
Birçok Sektörde Yaygınlaşıyor
Giyim ve teknoloji mağazalarından sağlık sektörüne, semt pazarlarından küçük esnafa kadar pek çok alanda IBAN ile ödeme yönteminin tercih edildiği belirtiliyor. İşletmelerin banka komisyonu ödememek, POS cihazı masrafından kaçınmak ve vergi yükünü azaltmak amacıyla bu yönteme yöneldiği değerlendiriliyor.
Kolaylık Sağlıyor Ancak Riskleri Büyük
Hızlı ve pratik olması nedeniyle vatandaşlar açısından cazip görünen IBAN ile ödeme yöntemi, uzmanlara göre ciddi riskler barındırıyor. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan uzmanlar, bu yöntemin yaygınlaşmasının kamu maliyesi açısından önemli kayıplara yol açtığını belirtiyor. Fiş ve fatura kesilmemesi nedeniyle Katma Değer Vergisi (KDV) ve gelir vergisinin ödenmediğine dikkat çekiliyor.
Tüketici Hakları Zayıflıyor
IBAN üzerinden yapılan ödemelerde tüketici haklarının büyük ölçüde devre dışı kaldığı vurgulanıyor. Ayıplı mal veya eksik hizmet durumunda vatandaşların hak iddia etmesinin zorlaştığına dikkat çeken uzmanlar, fiş veya fatura olmadan iade, değişim ve hukuki süreçlerin neredeyse imkânsız hale geldiğini ifade ediyor.
Kayıt Dışı Ekonomi Büyüyor
Uzmanlara göre IBAN ile belgesiz alışverişin artması, kayıt dışı ekonomiyi besleyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Bu durumun yalnızca tüketiciyi değil, devletin vergi gelirlerini de olumsuz etkilediği belirtiliyor. IBAN üzerinden ödeme almanın veya para göndermenin tek başına suç olmadığına işaret eden uzmanlar, işlemlerin mutlaka belgelendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Güvenlik ve Soruşturma Riski Uyarısı
Bilinçsiz şekilde yapılan para transferlerinin ilerleyen süreçte vatandaşlar açısından ciddi sorunlara yol açabileceği de ifade ediliyor. Açıklama yazılmadan yapılan IBAN transferlerinin, ileride hesap sahibinin yasa dışı faaliyetlerle ilişkilendirilmesi durumunda incelemeye alınabileceği belirtiliyor. Bu tür durumlarda para gönderen kişilerin de soruşturma kapsamına girebileceği uyarısı yapılıyor.
Uzmanlardan Vatandaşa Çağrı
Uzmanlar, Diyarbakır’daki vatandaşlara IBAN ile ödeme yapılması halinde mutlaka fatura veya fiş talep edilmesi çağrısında bulunuyor. Belgesiz alışverişten kaçınılmasının hem tüketici haklarının korunması hem de kişisel güvenliğin sağlanması açısından büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.