Çocuklara Sosyal Medya Kısıtlaması Küreselleşiyor: Yeni Düzenlemeler Art Arda Geliyor
Avustralya’nın Aralık 2025’te 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan düzenlemeyi yürürlüğe koyması, dünya genelinde benzer adımların hızlanmasına neden oldu. Endonezya ve Malezya’nın ardından İngiltere de 2027 yılına kadar çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlamalarını uygulamaya alacağını duyurdu.
Teknoloji politikaları alanında çalışan uzmanlar, Avustralya’nın attığı adımın küresel ölçekte bir dönüm noktası olduğunu değerlendiriyor. Tech Policy Press CEO’su Justin Hendrix, 40’tan fazla ülkede benzer düzenlemelerin gündemde olduğunu belirterek, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin endişelerin giderek arttığını ifade ediyor.
Ülkeler Farklı Yaş Sınırları Belirliyor
Dünyada sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırları ülkelere göre farklılık gösteriyor. Avusturya 14 yaş altını hedef alırken, Fransa 15 yaş altına yönelik düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Norveç ise mevcut 13 yaş sınırını 16’ya yükseltmeyi değerlendiriyor.
Polonya, Danimarka ve İngiltere gibi ülkeler ise sosyal medya kısıtlamalarını okul ortamlarında akıllı telefon yasaklarıyla birlikte uygulamaya hazırlanıyor. Brezilya’da ise öğrencilerin okul içinde cep telefonu kullanımı yasaklanırken, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesabı açabilmesi ebeveyn iznine bağlanıyor.
Davalar ve Şirketlere Yönelik Eleştiriler Artıyor
Son yıllarda teknoloji şirketlerine karşı açılan davalar, düzenlemelerin hız kazanmasında önemli rol oynuyor. Binlerce aile, okul yönetimi ve kamu kurumu; sosyal medya platformlarını çocukların ruh sağlığına zarar vermek, bağımlılık yaratan algoritmalar geliştirmek ve zararlı içeriklere karşı yeterli koruma sağlamamakla suçluyor.
Şirketler ise bu iddiaları reddediyor. ABD’nin Kaliforniya eyaletinde görülen bir davada, Meta ve YouTube’un genç kullanıcıları bağımlı hale getirecek şekilde tasarlandığı yönündeki karar, teknoloji şirketlerine yönelik eleştirileri daha da artırdı.
Yapay Zekâ ve Dijital Güvenlik Gündemde
Düzenlemeler yalnızca sosyal medya ile sınırlı kalmıyor. İngiltere ve Kanada, yapay zekâ şirketlerine zararlı içerikleri engelleme zorunluluğu getirmeye hazırlanıyor. Norveç ise ilkokullarda üretken yapay zekâ araçlarının kullanımını büyük ölçüde sınırlandırmayı değerlendiriyor.
Yasakların Etkinliği Tartışılıyor
Her ne kadar ülkeler yeni düzenlemeleri hayata geçirse de, yasakların etkinliği konusunda tartışmalar devam ediyor. Avustralya hükümeti yaklaşık 5 milyon çocuk hesabının kapatıldığını açıklasa da yapılan araştırmalar, yasak öncesinde hesabı bulunan gençlerin üçte ikisinin platformlara erişmeye devam ettiğini ortaya koydu.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise bu tür yasakların kolaylıkla aşılabileceğini savunarak benzer düzenlemelere mesafeli yaklaşıyor. ABD’de ise bazı eyaletlerde getirilen yaş sınırlamaları, ifade özgürlüğü gerekçesiyle yargı tarafından durdurulabiliyor.
“Yasaklar Tek Başına Yeterli Değil” Görüşü
Uluslararası Af Örgütü, çocukların korunması için yalnızca yasakların yeterli olmayacağını belirtiyor. Kuruluş; daha güçlü veri koruma yasaları, güvenli platform tasarımları ve dijital okuryazarlık eğitimlerinin daha etkili çözümler sunduğunu vurguluyor.
Uzmanlar ise farklı ülkelerin farklı gerekçelerle hareket etmesine rağmen ortak noktanın, çocukların dijital ortamda daha güvenli bir şekilde korunması gerektiği konusunda küresel bir mutabakatın oluşması olduğunu ifade ediyor.