Diyarbakır’ın yüzyıllardır süregelen güvercin kültürü, Dicle Üniversitesi’nde hayata geçirilen Boranhane Yaz Okulu ile yeniden canlandırılıyor. Akademisyen, öğrenci ve geleneksel yapı ustalarını buluşturan projede, geleneksel tekniklerle bir güvercin evi inşa ediliyor.
Güvercin yetiştiriciliği ve güvercin sevgisiyle geçmişten günümüze kendine özgü bir kültür oluşturan Diyarbakır’da, bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılması için dikkat çeken bir çalışma başlatıldı.
Dicle Üniversitesi Kültürel Mirası Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen Boranhane (Güvercin Evi) Yaz Okulu, Ali Emiri Merkez Kütüphanesi Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen açılış programıyla başladı.
Yaklaşık 10 gün sürecek program kapsamında öğrenciler, akademisyenler ve geleneksel yapı ustaları bir araya gelerek Diyarbakır’ın geleneksel mimari mirasının önemli unsurlarından biri olan boranhanelerin yapım tekniklerini uygulamalı olarak öğreniyor.
Geçmişten geleceğe uzanan kültürel miras
Programın açılışında konuşan Dicle Üniversitesi Kültürel Mirası Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve proje yürütücüsü Prof. Dr. Neslihan Dalkılıç, çalışmanın yalnızca bir yapı ortaya çıkarmaktan ibaret olmadığını belirtti.
Dalkılıç, zaman içerisinde işlevini kaybeden, terk edilen ve bakımsız kalan geleneksel boranhanelerin belgelenmesi, korunması ve yeniden yaşatılmasının kültürel miras açısından önem taşıdığını ifade etti.
Projenin önemli amaçlarından biri de geleneksel yapım bilgisinin usta-öğrenci ilişkisi içerisinde yeni kuşaklara aktarılması. Bu kapsamda öğrenciler, akademisyenler ve ustalarla birlikte çalışarak geçmişte kullanılan yöntemleri doğrudan uygulama fırsatı buluyor.
Yıldız Teknik Üniversitesi öğretim üyesi ve ICOMOS-ICORP Türkiye Başkanı Prof. Dr. Zeynep Gül Ünal da açılışta yaptığı konuşmada, geleneksel yapım kültürünün ve yerel bilginin korunmasının önemine dikkat çekti.
Programda Prof. Dr. Ayhan Bekleyen tarafından ise Diyarbakır’ın kırsal mimari mirası içerisinde önemli bir yere sahip olan güvercin evleri ele alındı. Bekleyen, boranhanelerin kullanım amaçları, mimari özellikleri ve geleneksel yapım teknikleri hakkında katılımcılara bilgi verdi.
Öğrenciler geleneksel teknikleri uygulayacak
Dicle Üniversitesi Mimarlık ve Mühendislik Fakülteleri ile ilgili meslek yüksekokullarında eğitim gören öğrencilerin yanı sıra Yıldız Teknik Üniversitesi öğrencilerinin de katıldığı yaz okulunda, geleneksel yapı teknikleri uygulamalı olarak ele alınıyor.
Çalışmalarda taş, kerpiç ve ahşap kullanımı ile geleneksel dam yapım teknikleri üzerinde duruluyor. Yaz okulunun sonunda öğrencilerin, akademisyenler ve ustalarla birlikte ortak emekle bir boranhane inşa etmesi hedefleniyor.
İlk kerpiç bloğu Rektör Eronat yerleştirdi
Açılış programının ardından uygulama alanına geçildi. Dicle Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kamuran Eronat, burada boranhanenin ilk kerpiç bloğunu yerine yerleştirerek yapım çalışmalarını başlattı.
Uygulama alanında incelemelerde bulunan Eronat, merkez yöneticilerinden proje hakkında bilgi aldı. Çalışmanın Diyarbakır’ın kültürel mirası açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Eronat, projeyi değerli bulduklarını ifade etti.
Proje yürütücüsü Prof. Dr. Neslihan Dalkılıç ise ilk kerpiç bloğunun yerleştirilmesinin yalnızca inşaatın başlangıcını değil, geleneksel yapı bilgisinin ortak emekle gelecek kuşaklara aktarılmasını da simgelediğini belirtti.
Gelecek kuşaklara mesaj bırakıldı
Boranhane Yaz Okulu’nun başlangıcında dikkat çeken bir başka uygulama da “Geleceğe Not” başlıklı hatıra belgesinin hazırlanması oldu.
Boranhanenin yapım amacını ve projeye katkı sunan akademisyen, öğrenci ve ustaların emeğini geleceğe taşımak amacıyla hazırlanan belge, törene katılanlar tarafından imzalandı.
İmzalanan belge koruyucu bir kutuya konularak boranhanenin temeline bırakıldı ve üzeri harçla kapatıldı. Böylece projeye ilişkin bir hatıra, yapının temelinde gelecek kuşaklara ulaştırılmak üzere saklanmış oldu.
İlk kerpiç bloğun yerleştirilmesi ve “Geleceğe Not” belgesinin temele bırakılmasıyla Boranhane Yaz Okulu’nun uygulama aşaması resmen başlamış oldu.
Diyarbakır’ın güvercin kültürünü geleneksel mimariyle buluşturan proje, bir yandan kaybolmaya yüz tutan boranhane geleneğini yaşatmayı, diğer yandan bu alandaki bilgi ve ustalığın genç kuşaklara aktarılmasını amaçlıyor.