Hızla değişen dünyada meslekler dönüşüyor, tabelalar değişiyor, dükkânlar kapanıp yenileri açılıyor. Ancak Diyarbakır’da bazı kapılar var ki tam 40 yıldır aynı anahtarla açılıyor. Aynı tezgahta, aynı sokakta, aynı sabırla…
Şehir merkezinde, özellikle tarihi çarşı kültürünün hâkim olduğu bölgelerde onlarca esnaf, mesleğini yarım asra yaklaşan bir süredir sürdürüyor. Terziler, ayakkabı tamircileri, bakırcılar, berberler ve saat ustaları… Her biri birer yaşayan hafıza.
“Bu Tezgâh Dedemden Kaldı”
Sur ve çevresindeki eski esnaf, mesleğin artık bir geçim kapısından öte bir kimlik meselesi olduğunu söylüyor. 1980’li yıllarda çırak olarak başladıkları işte bugün usta konumundalar. Çoğu, dükkânını babasından ya da dedesinden devralmış.40 yılı aşkın süredir aynı sokakta hizmet veren bir ayakkabı tamircisi, “Eskiden her mahallede tamirci vardı. Şimdi yenisini yetiştirmek zor” diyerek mesleğin geleceğine dair kaygılarını dile getiriyor.
Çırak Yok, Sabır Yok
Ustaların en büyük sorunu çırak bulamamak. Gençlerin masa başı işlere yönelmesi, el emeği gerektiren mesleklerin cazibesini azaltıyor. Uzun çalışma saatleri ve düşük kazanç beklentisi de tercihleri etkiliyor.
Bir bakırcı ustası, “Eskiden çocuklar yaz tatilinde dükkâna gelirdi. Şimdi telefon var, bilgisayar var. Kimse çekiç sesi duymak istemiyor” sözleriyle değişimi özetliyor.
Ekonomik Zorluklara Rağmen Devam
Artan kira ve maliyetler küçük esnafı zorlasa da birçok usta dükkânını kapatmayı düşünmüyor. Çünkü onlar için bu iş yalnızca gelir değil; hayat biçimi.Bazı esnaflar artık tamirden çok nostalji satıyor. Özellikle el işçiliği gerektiren ürünler, turistik ilgiyle ayakta kalmaya çalışıyor.
Şehrin Hafızası Onlarda
Uzmanlara göre uzun yıllar aynı mesleği sürdüren ustalar, bir şehrin kültürel mirasının parçası. Her dükkân, geçmişten bugüne uzanan bir hikâye barındırıyor.Diyarbakır’da 40 yılı aşan esnaflık serüveni olan onlarca isim bulunuyor. Kimisi çıraklıktan ustalığa, kimisi ustalıktan babalığa uzanan bir yolculuğun temsilcisi.
Gelecek Ne Gösteriyor?
Eğer meslek liseleri ve çıraklık sistemleri güçlendirilmezse birçok geleneksel mesleğin birkaç on yıl içinde tamamen kaybolabileceği belirtiliyor. Buna karşın bazı genç girişimciler, geleneksel ustalığı modern pazarlama yöntemleriyle birleştirerek yeni bir model oluşturma çabasında.