Kalp ve damar hastalıkları, dünya genelinde her yıl yaklaşık 20 milyon kişinin yaşamını yitirimesine neden oluyor. Tüm ölümlerin yaklaşık üçte birinden sorumlu olan bu hastalık grubu, Türkiye’de de önemli bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2024 yılında yaklaşık 490 bin ölüm gerçekleşirken, bunların yüzde 28’i kalp ve damar hastalıkları nedeniyle meydana geldi.
29 Eylül Dünya Kalp Günü dolayısıyla kalp sağlığına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kardiyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. R. Emre Altekin, özellikle genç yaşlarda ortaya çıkan kalp hastalıklarına karşı erken önlem alınmasının önemine dikkat çekti.
Gençlerde kalp hastalığı oranı yükseliyor
Altekin, 15 yaş üzerindeki nüfusta kalp ve damar hastalıklarının görülme sıklığının yaklaşık yüzde 7 olduğunu, bu oranın yaş ilerledikçe arttığını belirtti.
Kalp ve damar hastalıkları açısından hipertansiyonun en önemli risk faktörlerinden biri olduğuna işaret eden Altekin, dünya genelinde 30-79 yaş arasındaki yaklaşık 1,4 milyar yetişkinde yüksek tansiyon bulunduğuna ve bu kişilerin yalnızca yaklaşık yüzde 23’ünün tansiyonunun kontrol altında olduğuna dikkat çekti.
Uzmanlara göre sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam, yüksek tansiyon, kolesterol ve diyabet gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altına alınması, kalp ve damar hastalıklarının önemli bölümünün önlenmesinde etkili oluyor.
Türkiye’de kalp krizi daha erken yaşlarda görülüyor
Türkiye’de kalp krizinin Avrupa ülkelerine kıyasla ortalama 10 yıl daha erken görüldüğünü belirten Altekin, genç yaşta ortaya çıkan vakalara ilişkin dikkat çekici veriler paylaştı.
Koroner kalp hastalarının içinde 40 yaş altındaki kişilerin oranının geçmişte yüzde 10-15 seviyesinde olduğunu belirten Altekin, bu oranın son yıllarda yüzde 15-20'ye yükseldiğini ifade etti.
Kalp krizi geçirenlerin yaklaşık yüzde 18’inin 50 yaş altında, yüzde 11’inin ise 45 yaş altında olduğunu aktaran Altekin, 30’lu yaşlarda ve hatta 20’li yaşların sonlarında ciddi damar tıkanıklığı ile kalp krizi vakalarının görülmeye başladığını kaydetti.
Bu nedenle kalp sağlığı açısından kontrol ve risk değerlendirmelerinin yalnızca 40 yaş sonrasına bırakılmaması gerektiğini vurgulayan Altekin, kişilerin sahip oldukları risk faktörlerine göre daha erken yaşlarda değerlendirilmesinin önem taşıdığını belirtti.
Kimler daha fazla risk taşıyor?
Uzman değerlendirmelerine göre 40 yaş ve üzerindeki kişiler ile hipertansiyon, diyabet veya yüksek kolesterol sorunu bulunanlar kalp ve damar hastalıkları açısından daha yakından takip edilmesi gereken gruplar arasında bulunuyor.
Fazla kilolu veya obez kişiler, sigara ve diğer tütün ürünlerini kullananlar, ailesinde erken yaşta kalp hastalığı ya da ani ölüm öyküsü bulunanlar, hareketsiz yaşam sürenler, menopoz sonrası kadınlar ve kronik stres altında yaşayan kişiler de risk grubunda değerlendiriliyor.
Bu gruplarda bulunan kişilerin düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi ve mevcut risk faktörlerini kontrol altında tutması öneriliyor.
Kalp sağlığı için yaşam tarzı belirleyici
Kalp ve damar hastalıklarından korunmada yaşam tarzı değişikliklerinin önemli bir yere sahip olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, tütün ürünlerinin tamamen bırakılmasını, sebze ve meyve ağırlıklı beslenilmesini, tam tahıllar, baklagiller, kuruyemiş ve balık gibi sağlıklı protein kaynaklarına yönelinmesini öneriyor. Doymuş yağ, aşırı tuz, ultra işlenmiş gıdalar ve eklenmiş şeker tüketiminin azaltılması da kalp sağlığı açısından önem taşıyor.
Düzenli fiziksel aktivitenin de kalp-damar sağlığı üzerinde önemli etkisi bulunuyor. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılması ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması öneriliyor.
Tansiyon ve kolesterol düzenli takip edilmeli
Kalp hastalıklarının önlenmesinde yalnızca yaşam tarzı değişikliklerinin değil, risk faktörlerinin erken tespit edilmesinin de önemli olduğu belirtiliyor.
Bu kapsamda tansiyonun düzenli olarak ölçülmesi, kolesterol düzeylerinin takip edilmesi, diyabet ve kan şekeri kontrolünün sağlanması gerekiyor. Özellikle ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunan kişilerin risk değerlendirmesini daha erken yaşlarda yaptırması önem taşıyor.
Uzmanlar ayrıca toplum genelinde tütün kullanımının azaltılması, tuz ve trans yağ tüketiminin sınırlandırılması, hipertansiyon ve diyabetle mücadele programlarının güçlendirilmesi ve temel ilaçlara erişimin kolaylaştırılmasının kalp-damar hastalıklarının yükünü azaltmada önemli olduğunu belirtiyor.
KAYNAK : İLKHA