Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Diyarbakır İl Müdürü Garip Karatay, SGK Haftası nedeniyle yaptığı açıklamada kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. Karatay, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmemesi ya da eksik gün ve ücret üzerinden gösterilmesinin kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendirildiğini hatırlattı.
Sigortalı çalışmanın hem anayasal bir hak hem de işverenler için yasal bir yükümlülük olduğunun altını çizen Karatay, işverenlerin çalışanlarını sigortasız çalıştırma hakkının bulunmadığını, çalışanların da kendi rızasıyla bu haktan feragat edemeyeceğini vurguladı.
Karatay, sigortasız çalışmanın sadece bireysel değil, toplumsal ölçekte de ciddi sonuçlar doğurduğunu belirterek, “Kayıt dışı çalışan bir kişi emeklilik hakkından mahrum kalır, iş kazası ya da meslek hastalığı durumunda korumasız kalır, ölüm halinde ailesi aylık güvencesinden yararlanamaz ve işsizlik sigortası gibi temel haklardan faydalanamaz” ifadelerini kullandı.
Kayıt dışı istihdamın iş hukuku açısından da ciddi hak kayıplarına yol açtığını dile getiren Karatay, çalışanların kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, analık izni ve benzeri temel haklardan da mahrum kaldığını söyledi.
İşverenlere de uyarılarda bulunan Karatay, kısa vadeli kazanç gibi görünen kayıt dışı uygulamaların uzun vadede ağır idari para cezaları, teşvik iptalleri ve olası iş kazalarında ciddi hukuki sorumluluklar doğurabileceğini belirtti.
Kayıt dışı istihdamın ekonomik boyutuna da dikkat çeken Karatay, bu durumun haksız rekabeti artırdığını, vergi ve prim kayıplarına yol açtığını, sosyal güvenlik sistemini zayıflattığını ve gelir dağılımında adaletsizliği derinleştirdiğini ifade etti.
Vatandaşların sigorta durumlarını e-Devlet, ALO 170 hattı ve SGK müdürlükleri üzerinden kolaylıkla sorgulayabileceklerini hatırlatan Karatay, kayıt dışı çalışmayla ilgili ihbar ve şikâyetlerin de aynı kanallar üzerinden yapılabileceğini söyledi.
Ücret ödemelerinde banka zorunluluğuna da dikkat çeken Karatay, üç ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde tüm ücret ödemelerinin banka üzerinden yapılmasının yasal bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
Açıklamasının sonunda kayıtlı istihdamın önemine değinen Karatay, “Kayıtlı çalışma sistemi sadece bir yasal zorunluluk değil, aynı zamanda ülkemizin geleceğine, ekonomimizin gücüne ve çalışanlarımızın güvenliğine yapılan en önemli yatırımdır” dedi.