Diyarbakır’ın Çınar ilçesinde bulunan ve geçmişi 3 bin yıl öncesine uzanan Zerzevan Kalesi’nde yürütülen kazı çalışmaları, bölgedeki kadınların hayatına yeni bir yön verdi. Çınar Kaymakamlığı ile İŞKUR iş birliğinde hayata geçirilen proje kapsamında 35 kadın, tarihi alanda uzman arkeologlarla birlikte çalışarak tarihin izlerini gün yüzüne çıkarıyor.
Demirölçek ve Aşağıkonak mahallelerinden projeye katılan kadınlar, haftanın üç günü kazı alanında görev alırken kalan günlerde ise üniversite sınavına hazırlanıyor. Kadınların en büyük hedefi ise tarih, arkeoloji ve restorasyon bölümlerinde eğitim almak.
Kazı Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, 2014 yılından bu yana devam eden Zerzevan Kalesi kazılarında ilk kez bu kapsamda kadın istihdamının sağlandığını belirterek projenin hem sosyal hem de kültürel açıdan büyük önem taşıdığını söyledi.
Kadınların oldukça hassas bölgelerde görev yaptığını ifade eden Coşkun, “Kazı alanında en fazla arkeolojik bulgunun elde edildiği noktalarda çalışıyorlar. Tarihi dokuların korunması ve ortaya çıkarılması konusunda büyük titizlik gösteriyorlar. Bu çalışma hem tarihe ışık tutuyor hem de aile ekonomilerine katkı sağlıyor” dedi.
“Kaleyi görüyorduk ama değerini bilmiyorduk”
21 yaşındaki Helin Alan, projeye katıldıktan sonra tarihe olan ilgisinin daha da arttığını belirtti. Çocukluğundan beri Zerzevan Kalesi’ni gördüğünü anlatan Alan, burada çalışmanın kendisi için büyük bir gurur olduğunu söyledi.
Kazı sürecinde tarihi eserlere nasıl yaklaşılması gerektiğini öğrendiklerini ifade eden Alan, “Fırçayı nasıl tutacağımızdan toprağa nasıl müdahale edeceğimize kadar eğitim aldık. İnsanların İtalya’dan, Roma’dan burayı görmek için geldiğini görünce kalenin ne kadar önemli olduğunu daha iyi anladım” diye konuştu.
Helin Alan, kardeşi Havin Alan ile birlikte üniversite sınavına hazırlandıklarını belirterek hedeflerinin arkeoloji veya tarih bölümünde eğitim almak olduğunu söyledi.
19 yaşındaki Havin Alan da kazı çalışmalarının kendisini motive ettiğini dile getirerek, “Arkeolojiye ilgim vardı ama burada çalışınca daha da arttı. Haftanın üç günü kazı alanındayız, diğer günlerde ise sınava hazırlanıyoruz” ifadelerini kullandı.
Zerzevan Kalesi dünya tarihine ışık tutuyor
Çınar ilçesine yaklaşık 13 kilometre uzaklıkta bulunan Zerzevan Kalesi, Roma dönemine ait askeri yerleşim alanı olarak biliniyor. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan tarihi alanda bugüne kadar sur kalıntıları, gözetleme kuleleri, kaya mezarları, yer altı kilisesi, su sarnıçları ve dünyanın son Mithras Tapınağı ortaya çıkarıldı.
Yaklaşık 1000 dönümlük alanda sürdürülen kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere birçok kurumun desteğiyle yıl boyunca devam ediyor. Zerzevan Kalesi, hem bilim dünyasının hem de yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisini çekmeye devam ediyor.