Tarihi surları, hanları ve çarşılarıyla geçmişten günümüze uzanan Diyarbakır’da, yüzyıllardır ticaretin sürdüğü alanlar kentin hafızasındaki yerini koruyor. Bu tarihi mekânlardan biri olan Eski Buğday Pazarı, değişen şehir yapısına ve ticaret alışkanlıklarına rağmen varlığını sürdürüyor.
Sipahi Pazarı içerisinde yer alan tarihi çarşının 500 yılı aşkın geçmişe sahip olduğu belirtiliyor. Bugün farklı iş kollarının faaliyet gösterdiği dükkânlarıyla yaşamını sürdüren pazar, geçmişte ise kentin önemli buğday ticareti noktalarından biri olarak öne çıkıyordu.
1925’ten bugüne uzanan fotoğraf
Eski Buğday Pazarı’nın geçmişine ilişkin en dikkat çekici görsel belgelerden biri, Fransız mimar ve arkeolog Albert Gabriel’in 1925 yılında Diyarbakır’a yaptığı ziyaret sırasında çektiği fotoğraf.
Yaklaşık bir asır önce kayda alınan görüntüde, pazarın geleneksel çarşı dokusu açıkça görülüyor. Taş duvarlarla çevrili alanda dükkânların sıralanışı ve ortadaki havuz, dönemin ticari yapısına dair önemli ipuçları veriyor.
Arşiv fotoğrafı, bugün kullanılan alanın geçmişteki görünümü ile günümüzdeki hali arasındaki değişimi de ortaya koyuyor.
Bir zamanlar 200’e yakın dükkânda buğday satılıyordu
Pazar esnafının aktardığı bilgilere göre Eski Buğday Pazarı, geçmişte bugünkünden çok daha hareketli bir ticaret merkezine sahipti.
Çarşıda yaklaşık 200 dükkânda buğday ticareti yapıldığı belirtilirken, kentin büyümesi ve ticaret güzergâhlarının değişmesiyle birlikte bu faaliyetlerin zaman içerisinde farklı bölgelere kaydığı ifade ediliyor.
Özellikle şehir merkezinin genişlemesiyle birlikte ağır tonajlı araçların tarihi çarşı çevresine erişiminin zorlaşması da buğday ticaretinin eski yoğunluğunu kaybetmesinde etkili oldu.
Ticaret değişti, pazar ayakta kaldı
Geçmişte adını doğrudan yaptığı ticaretten alan Eski Buğday Pazarı, bugün farklı sektörlerden esnafın faaliyet gösterdiği bir çarşı olarak hizmet veriyor.
Esnafın verdiği bilgilere göre pazarda yaklaşık 100 dükkân aktif durumda. Bu dükkânlarda farklı ürün ve hizmetlerin satışı yapılırken, tarihi yapı ticari işlevini korumaya devam ediyor.
Yapım tarihiyle ilgili kesin kayıt bulunmuyor
Eski Buğday Pazarı’nın ilk olarak hangi tarihte inşa edildiği ve kim tarafından yaptırıldığı konusunda kesin bir bilgi bulunmuyor. Buna karşın tarihi kayıtlar ve geçmiş dönemlere ait fotoğraflar, alanın Diyarbakır’ın eski ticaret hayatında önemli bir yere sahip olduğunu gösteriyor.
Geleneksel Diyarbakır mimarisinin izlerini taşıyan taş duvarlar ve çarşı düzeni, tarihi pazarın geçmişten bugüne taşıdığı en belirgin özellikler arasında yer alıyor.
Diyarbakır’ın ticaret hafızasının bir parçası
Yüzyıllar boyunca farklı değişimler geçiren Eski Buğday Pazarı’nın bazı bölümleri zaman içerisinde yıpranırken, yapılan onarım ve düzenlemelerle yapı bugünkü görünümüne ulaştı.
Mimari dokusunda geçmişe göre değişiklikler yaşansa da tarihi pazar, Diyarbakır’ın geleneksel ticaret kültürünü yansıtan önemli mekânlardan biri olmayı sürdürüyor.
Taş duvarları arasında bugün de esnafın kepenk açtığı pazar, bir taraftan günlük ticari hayatın parçası olurken diğer taraftan kentin yüzyıllara uzanan geçmişine sessizce tanıklık ediyor.
