Diyarbakır’da yaklaşık 45 yıldır mermer ve mezar yapımı sektöründe çalışan Mehmet Dadak, mesleğin geleneksel yöntemlerden teknolojik üretime uzanan değişimini anlattı.
İlkokul yıllarında başladığı mermer işçiliğini yıllardır sürdüren Dadak, baba mesleğini devam ettirdiğini belirterek, sektörde kullanılan yöntemlerin zaman içerisinde büyük ölçüde değiştiğini söyledi.
Çekiç ve murçla başlayan meslek, CNC tezgâhlarına uzandı
Mesleğe ilk başladığı yıllarda mezar taşlarının hazırlanmasında el emeğinin ön planda olduğunu anlatan Dadak, yazı ve motiflerin çekiç ve murç kullanılarak işlendiğini belirtti.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu yöntemin büyük ölçüde değiştiğini ifade eden Dadak, günümüzde tasarımların bilgisayar ortamında hazırlandığını, daha sonra CNC makineleri aracılığıyla mermer üzerine aktarıldığını kaydetti.
Bu değişimin üretim sürecini hızlandırdığını belirten Dadak, buna karşılık müşterilerin taleplerinin de geçmişe göre daha ayrıntılı hale geldiğini dile getirdi.
Yapay zekâyla hazırlanan mezar modelleri geliyor
Mezar yapımında son yıllarda dikkat çeken değişimlerden birinin de kişiye özel tasarımlar olduğunu söyleyen Dadak, müşterilerin artık yalnızca hazır modeller arasından seçim yapmadığını anlattı.
Bazı müşterilerin beğendikleri mezar modellerinin fotoğraflarını getirdiğini belirten Dadak, yurt dışında gördükleri örneklerin yanı sıra yapay zekâ uygulamalarıyla hazırlanan tasarımların da kendilerine ulaştırıldığını söyledi.
Dadak, ustalar olarak müşterilerin getirdiği tasarımları mermer üzerinde uygulanabilir hale getirmek için çalıştıklarını ifade etti.
Tasarımlar değişti, işin niteliği de farklılaştı
Teknolojinin üretim aşamasındaki birçok işlemi kolaylaştırdığını belirten Dadak, ancak bunun işin tamamen kolaylaştığı anlamına gelmediğini söyledi.
Özellikle son yıllarda daha ayrıntılı, farklı ölçülerde ve kişiye özel modellerin talep edilmesiyle tasarım aşamasının önem kazandığını ifade eden Dadak, geçmişte daha sade mezar modellerinin ağırlıkta olduğunu, bugün ise farklı çizim ve detayların öne çıktığını aktardı.
Karacadağ bazaltı da tercih ediliyor
Mezar yapımında kullanılan taşların da müşterinin tercihine ve çalışmanın niteliğine göre değiştiğini belirten Dadak, Diyarbakır ve çevresinde Karacadağ bazaltının önemli bir seçenek olduğunu söyledi.
Bazaltın yanı sıra Marmara ve Muğla mermerlerinin de kullanıldığını belirten Dadak, geçmiş dönemlerde Afyon mermeriyle de çalışmalar yaptıklarını ancak beyaz mermer tedarikindeki değişiklikler nedeniyle son dönemde Muğla ve Marmara mermerlerinin daha fazla kullanıldığını ifade etti.
Bazı özel tasarımlarda ise granitin tercih edildiğini aktardı.
Artan maliyetler mezar fiyatlarına da yansıyor
Sektörde yaşanan maliyet artışlarının üretim fiyatlarını doğrudan etkilediğini belirten Dadak, özellikle akaryakıt, nakliye ve işçilik giderlerindeki yükselişe dikkat çekti.
Artan giderlerin kaçınılmaz olarak müşteriye de yansıdığını söyleyen Dadak, geçen yıl yaklaşık 20 bin liraya yapılan bir mezarın bugün 30 bin lira seviyesine çıkabildiğini belirtti.
Dadak, sektördeki fiyat değişiminin temel nedeninin üretim ve taşıma maliyetlerindeki artış olduğunu ifade etti.
