Türkiye’nin deprem gerçeği, yapı stokunun güvenli hale getirilmesi ve riskli bölgelerde kentsel dönüşüm çalışmalarının önemini bir kez daha gündeme getiriyor. Özellikle Marmara Bölgesi’nde yoğunlaşan dönüşüm çalışmalarının, deprem riski bulunan diğer kentlerde ne ölçüde karşılık bulduğu ise tartışılıyor.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi de aktif fay zonlarının etkisi nedeniyle deprem riski taşıyan bölgeler arasında yer alıyor. Diyarbakır’da ise özellikle eski yapıların bulunduğu bazı mahallelerde kentsel dönüşüm beklentisi uzun süredir devam ediyor.
Kaynartepe’de dönüşüm beklentisi yıllardır sürüyor
Bağlar ilçesindeki Kaynartepe Mahallesi, 26 Eylül 2020 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Resmî Gazete’de yayımlanarak “riskli alan” ilan edildi. Bölgede planlanan kentsel dönüşümün ilk etapta 54 dönümlük alanı kapsaması ve projenin toplam 5 etap halinde yürütülmesi öngörüldü.
Ancak mahalle sakinlerinin aktardığına göre, aradan geçen yıllara rağmen beklenen dönüşüm çalışmaları sahada istenilen ölçüde başlamadı.
Mahallede çok sayıda eski ve kullanılmayan yapı bulunurken, dar sokaklar ve düzensiz yapılaşma da günlük yaşamı zorlaştıran başlıca sorunlar arasında gösteriliyor.
“En ufak sarsıntıda parka kaçıyoruz”
Yaklaşık 15 yıldır Kaynartepe Mahallesi’nde yaşadığını belirten Mehmet Ali Kızıldağ, kentsel dönüşümün uzun süredir gündemde olduğunu ancak henüz sonuç alınamadığını söyledi.
Kızıldağ, mahallede yaşayanların olası bir deprem konusunda endişe taşıdığını belirterek, “2018’den beri mahalle kentsel dönüşüme girmiş ama bir türlü çıkamadı. Topu bir belediye bir çevre şehircilik müdürlüğüne atıyorlar. Binalar yıkıldı yıkılacak. En ufak bir sarsıntıda park alanına kaçıyoruz. Mahalleli olarak kentsel dönüşüm yapılmasını istiyoruz.” dedi.
Dar sokaklar acil müdahaleyi de zorlaştırıyor
Mahalle sakinleri, dönüşümün yalnızca binaların yenilenmesi açısından değil, ulaşım ve sosyal alanların düzenlenmesi bakımından da gerekli olduğunu ifade ediyor.
Kaynartepe’deki dar sokakların özellikle ambulans ve itfaiye araçlarının geçişinde sorun oluşturduğunu belirten mahalle sakinleri, dönüşümle birlikte yolların genişletilmesini ve daha düzenli yaşam alanlarının oluşturulmasını istiyor.
Mahallede bazı yapıların boşaltılmış olmasına rağmen dönüşüm sürecinin ilerlememesine tepki gösteren vatandaşlar, mevcut yapı stokunun yenilenmesinin yanı sıra yeşil alan ve sosyal donatıların da artırılması gerektiğini dile getiriyor.
“İstanbul’da yapılıyorsa Diyarbakır’da da yapılmalı”
Mahalle sakinlerinden Çalışkan ise farklı kentlerde yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarına dikkat çekerek Diyarbakır’daki sürecin neden ilerlemediğini sordu.
Çalışkan, Kaynartepe’nin yanı sıra Muradiye, Fatih, Körhat, 5 Nisan ve Şeyh Şamil gibi bazı mahallelerde de dönüşüm beklentisinin bulunduğunu belirterek, “Batıda bu tür yerleri yıkıp kentsel dönüşüme koydular. Diyarbakır’da da olsun. Kaynartepe, Muradiye, Fatih, Körhat, 5 Nisan, biraz daha yeni yapı da olsa Şeyh Şamil… 2009’dan beri sözde kentsel dönüşüm kapsamındadır ama bir türlü faaliyete sokmadılar. Son olarak kentsel dönüşümü başlattılar, depremden sonra tekrar durdurdular.” ifadelerini kullandı.
Mahallelinin beklentisi: Borçlandırmadan dönüşüm
Kaynartepe sakinlerinin bir diğer talebi ise dönüşüm sürecinde hak sahiplerinin ekonomik yük altında bırakılmaması.
Vatandaşlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yerel yönetimlerin koordineli şekilde hareket ederek bölgede yaşanan yapısal sorunlara çözüm üretmesini istiyor.
Kaynartepe’de yıllardır gündemde bulunan dönüşüm projesinin ne zaman ve hangi kapsamda uygulanacağı konusunda mahalle sakinlerinin beklentisi sürerken, gözler yetkili kurumlardan gelecek yeni adımlara çevrildi.
