Mezopotamya’nın köklü el sanatları arasında yer alan Süryani nazar boncuğu, Diyarbakır’da yeniden hayat buluyor. Geçmişten günümüze uzanan hikâyesi ve kendine özgü görünümüyle dikkat çeken boncuklar, kentteki atölyelerde farklı takı tasarımlarına dönüştürülerek yeni nesille buluşturuluyor.
Mardin ve Midyat çevresinde uzun yıllardır bilinen Süryani nazar boncuğu, geleneksel formunun yanı sıra modern tasarımlarla da kullanılmaya başlandı. Bileklik ve farklı takı modellerinde değerlendirilen boncuklar, hem kültürel bir motif hem de günlük yaşamda kullanılabilen bir aksesuar olarak öne çıkıyor.
Boncuğun ardında hüzünlü bir anlatı var
Takının yalnızca nazardan korunma inancıyla değil, kadınların geçmişte yaşadığı acı ve hüznü sembollerle ifade ettiği yönündeki anlatıyla da dikkat çektiği belirtiliyor.
Esnaf Birgül Mermut, gazetemize yaptığı açıklamada, Süryani nazar boncuğunun geçmişten günümüze taşınan hikâyesini anlattı. Mermut’un aktardığı anlatıya göre, geçmiş dönemlerde kadınların duygu ve düşüncelerini bugünkü kadar rahat ifade edememesi, bazı duyguların semboller üzerinden anlatılmasına yol açtı.
Bu anlatıya göre nazar boncuğunun büyüklüğü, kadının yaşadığı acının veya hüznün derecesini simgeliyordu. Küçük boncuklar daha hafif bir üzüntüyü ifade ederken, büyük boncukların daha derin acıların sembolü olarak kullanıldığı aktarılıyor.
Böylece bir takı olarak kullanılan boncuğun, aynı zamanda kadınların dile getiremedikleri duyguları sembolik biçimde anlatan kültürel bir unsur olduğu ifade ediliyor.
Diyarbakır’da yeni bir üretim alanı oluşuyor
Uzun yıllardır Mardin ve Midyat çevresinde bilinen Süryani nazar boncuğunun Diyarbakır’da da üretilmeye başlaması, ürüne yönelik ilgiyi artırdı.
Mermut, geleneksel boncuğun hikâyesini öğrenen yerli ve yabancı turistlerin ürüne merak gösterdiğini belirterek, Diyarbakır’daki atölyelerde de farklı modeller hazırladıklarını söyledi.
Kentin tarihi ve kültürel dokusunu ziyaret eden turistlerin, yöreye özgü el emeği ürünlere ilgi göstermesinin de bu tür geleneksel takıların yeniden gündeme gelmesine katkı sunduğu belirtiliyor.
Geleneksel motif modern takılara taşındı
Süryani nazar boncuğunun günümüzde yalnızca geleneksel görünümüyle kullanılmadığını belirten Mermut, boncukları gümüş takılarla bir araya getirerek farklı modeller oluşturduklarını ifade etti.
Özellikle gençlere hitap eden bileklik ve çeşitli takı modellerinin hazırlandığını aktaran Mermut, böylece geçmişten gelen motifin modern kullanım alanlarıyla yeniden yorumlandığını söyledi.
Geleneksel boncuğun farklı materyallerle bir araya getirilmesi, ürünü yalnızca kültürel bir obje olmaktan çıkarıp günlük yaşamda kullanılabilecek takılara da dönüştürüyor.
Fiyatı tasarıma göre değişiyor
Diyarbakır’da hazırlanan Süryani nazar boncuklu takıların fiyatları ise kullanılan malzeme ve tasarımın niteliğine göre değişiyor.
Mermut’un verdiği bilgilere göre ürünler yaklaşık 200 liradan başlayan fiyatlarla satışa sunulurken, kişiye özel hazırlanan ve gümüş veya saf gümüş parçaların kullanıldığı tasarımlarda fiyatlar 3 bin liraya kadar çıkabiliyor.
Özellikle modern tasarımların gençlerin ilgisini artırdığını belirten Mermut, geleneksel hikâyenin yeni modellerle buluşmasının Süryani nazar boncuğuna olan ilgiyi canlı tuttuğunu kaydetti.
Geçmişin izlerini taşıyan Süryani nazar boncuğu, bugün Diyarbakır’daki atölyelerde farklı biçimlerde yeniden yorumlanırken, taşıdığı kültürel anlatı da yeni kuşaklara aktarılıyor. Geleneksel el sanatının modern takı tasarımlarıyla buluşması, Mezopotamya’nın kültürel mirasının günlük yaşamda yaşatılmasına yeni bir kapı aralıyor.