Diyarbakır’da yaklaşık 40 yıldır kumaşçılık yapan Murat Aytemur, meslek hayatı boyunca kentte değişen giyim alışkanlıklarına tanıklık etti. 1980’li yıllarda vatandaşların kıyafetlerini büyük ölçüde kumaş seçip terzide diktirdiğini belirten Aytemur, hazır giyim sektörünün gelişmesiyle birlikte bu geleneğin giderek gerilediğini ifade etti.
Aytemur’a göre geçmişte kumaşçılar yalnızca kumaş satışı yapan esnaf değildi. Vatandaşlar, kıyafet diktirmek için ihtiyaç duydukları kumaşın türünü, miktarını ve mevsime uygunluğunu da kumaşçılardan öğreniyordu.
Kıyafet diktirmek günlük hayatın parçasıydı
1986 yılında kumaş sektöründe çalışmaya başladığını anlatan Aytemur, o yıllarda hazır giyim mağazalarının bugünkü kadar yaygın olmadığını söyledi.
Aytemur, vatandaşların kıyafet almak istediklerinde öncelikle kumaşçıya uğradığını belirterek, “Vatandaş istediği renk ve desendeki kumaşı seçerdi. Daha sonra ölçüsüne ve diktireceği kıyafete göre ne kadar kumaş gerektiğini öğrenirdi. Aldığı kumaşı da terzisine götürerek istediği kıyafeti diktirirdi” dedi.
Takım elbiseden gömleğe kadar pek çok kıyafetin bu yöntemle hazırlandığını ifade eden Aytemur, kişiye özel dikimin dönemin günlük yaşamında sıradan bir alışkanlık olduğunu kaydetti.
Kumaşın özelliğini de esnaf anlatıyordu
Geçmişte müşterilerin kumaş konusunda esnaftan daha fazla bilgi aldığını dile getiren Aytemur, kumaşın yalnızca görünüşünün değil, kullanım amacının da seçimde belirleyici olduğunu söyledi.
Mevsim şartlarının kumaş seçiminde önemli olduğunu belirten Aytemur, sıcak tutan, terletmeyen veya belirli mevsimlerde kullanılmaya uygun kumaşların özelliklerini müşterilere anlattıklarını aktardı.
Özel kumaşlar ilgi görüyordu
Aytemur, geçmiş yıllarda Diyarbakır’a başka illerden getirilen bazı özel ve nadir kumaşların da bulunduğunu belirtti. Az miktarda gelen bu ürünlerin özellikle ekonomik durumu iyi olan vatandaşlar tarafından tercih edildiğini ifade eden Aytemur, bazı kumaşların dönemin sosyal hayatında prestij unsuru olarak görüldüğünü söyledi.
Geçmişteki fiyatlarla bugünkü rakamların doğrudan karşılaştırılmasının doğru olmayacağını belirten Aytemur, dönemin ekonomik şartları ve kullanılan para biriminin değerinin de dikkate alınması gerektiğini dile getirdi.
Hazır giyim alışkanlıkları değiştirdi
Hazır giyim sektörünün büyümesinin kumaşçı ve terzilerin işlerini de doğrudan etkilediğini belirten Aytemur, bugün vatandaşların çok daha fazla seçeneğe kısa sürede ulaşabildiğini söyledi.
Aytemur, geçmişte kumaşçı ve terzinin toplumun geniş kesimleri için temel bir ihtiyaç olduğunu belirterek, günümüzde ise hazır giyim mağazaları ve internet üzerinden yapılan alışverişlerin bu alışkanlığın yerini aldığını ifade etti.
Terzilikte usta-çırak zinciri zayıfladı
Sektörde yaşanan değişimin yalnızca müşteri alışkanlıklarıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Aytemur, terzilik mesleğine yeni ustaların yetişmemesinin de kumaşçılığı etkilediğini söyledi.
Gençlerin eskisi kadar terziliğe yönelmediğini belirten Aytemur, mesleğe olan talebin azalmasının usta-çırak ilişkisinin devamını da zorlaştırdığını ifade etti.
Yaklaşık 40 yıllık meslek hayatında Diyarbakır’ın giyim kültüründeki değişime yakından tanıklık ettiğini belirten Aytemur, kumaşçı ve terzilerin geçmişte kentin ticari ve sosyal yaşamında daha görünür bir yere sahip olduğunu, bugün ise sektörün daha dar bir müşteri kitlesine hizmet verdiğini kaydetti.