Diyarbakır’da geçmişin izlerini taşıyan palancılık mesleği, günümüzde yok olma riskiyle karşı karşıya. Bir zamanlar kervan yollarının vazgeçilmez mesleklerinden biri olan palancılık, atlı ulaşımın yerini motorlu araçlara bırakmasıyla birlikte sessizce geriliyor. Kentte bu zanaatı sürdüren sayılı ustalardan biri olan Mehmet Necat Özdoğan, mesleğin artık son temsilcileriyle ayakta durduğunu söyledi.
Mesleğe henüz çocuk yaşta adım attığını belirten Özdoğan, palancılığı babasından öğrendiğini ifade etti. Yular, kantarma, dizgin, at başlığı ve at koruyucu ekipmanlarının yapımını yıllar içinde ustalaşarak sürdürdüğünü anlatan Özdoğan, bu zanaatın ailesinde üç kuşaktır devam ettiğini dile getirdi. Dededen babaya, babadan oğula aktarılan mesleğin artık kendisinden sonra devam etmeyeceğini belirten Özdoğan, gençlerin bu işe ilgi göstermediğini söyledi.
Özdoğan, geçmişte Diyarbakır’ın kervan kültürü sayesinde palancılığın oldukça yoğun talep gördüğünü hatırlattı. Şehre gelen kervanların, yola çıkmadan önce atlarının bakımını yaptırdığını, eksik ve hasarlı ekipmanların tamir edilip yenilendiğini anlatan Özdoğan, “O dönemlerde gecelere kadar çalışır, siparişleri yetiştirmeye çalışırdık” dedi.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte atlı ulaşımın neredeyse tamamen ortadan kalktığını ifade eden Özdoğan, bisiklet ve motorlu araçların yaygınlaşmasının palancılığı bitme noktasına getirdiğini vurguladı. Günümüzde mesleğini yaklaşık 30 metrekarelik küçük bir dükkânda sürdürmeye çalışan Özdoğan, 65 yıllık emeğini ayakta tutmaya çalıştığını belirtti.
Palancılıkta en önemli unsurun kullanılan deri olduğunu söyleyen Özdoğan, her ürün için farklı deri tercih edildiğini ifade etti. Hayvanın konforu ve güvenliğinin ön planda tutulduğunu belirten Özdoğan, yular ve kantarmalarda yumuşak ama dayanıklı deri kullanıldığını, at eyerleri ve başlıklarında ise daha sağlam kösele tercih edildiğini dile getirdi. Keçi, koyun, sığır ve manda derilerinin kullanım alanlarının farklı olduğuna dikkat çeken Özdoğan, özellikle at ürünlerinde sağlamlığın hayati önem taşıdığını söyledi.
Mesleğin geleceğine dair umutsuz konuşan Özdoğan, palancılığın birkaç yıl içinde tamamen tarihe karışabileceğini ifade etti. Yüzyıllardır Diyarbakır’da varlığını sürdüren bu zanaat, bugün son ustalarının ellerinde, geçmişin sessiz bir tanığı olarak yaşam mücadelesi veriyor.