Mardin’e özgü ve köklü bir geçmişe sahip olan buhari kumaşı, Derik Halk Eğitim Merkezi’nde yürütülen çalışmalarla yeniden gün yüzüne çıkarılıyor. Tarihsel kaynaklarda Selçuklu ve İlhanlı dönemlerinde üretildiği ve ticaretinin yapıldığı belirtilen bu özel dokuma türü, yüzyıllar sonra kadın emeğiyle tekrar hayat buluyor.
Yaklaşık 900 ila 950 yıllık bir geçmişe sahip olduğu değerlendirilen buhari kumaşı, Mardin’in zengin zanaat kültürünün önemli unsurları arasında yer alıyor. Derik Halk Eğitim Merkezi bünyesindeki halı ve dokuma atölyesinde çalışan kadınlar, kaybolmaya yüz tutmuş bu geleneği yaşatmak amacıyla kumaşı el tezgâhlarında ilmek ilmek dokuyor. Dokunan kumaşlar; gömlek, çanta, şal, iç giyim ve çeşitli aksesuarlar hâline getirilerek günümüz ihtiyaçlarına uygun ürünlere dönüştürülüyor.
Derik Halk Eğitim Merkezi Müdürü Mustafa Çekmez, yürütülen çalışmaların kültürel miras açısından büyük önem taşıdığını belirterek, Mardin’in tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir kültür merkezi olduğunu vurguladı. Çekmez, Halk Eğitim Merkezi’nde kadınların, unutulmaya yüz tutmuş buhari kumaşını geleneksel dokuma teknikleriyle yeniden ürettiğini ve bu ürünlerin modern tasarımlarla buluşturulduğunu ifade etti.
Buhari kumaşının özelliklerine de değinen Çekmez, bu dokumanın yaz aylarında serin, kış aylarında ise sıcak tutan yapısıyla günlük kullanıma son derece uygun olduğunu söyledi. El emeğine dayalı üretimin zahmetli bir süreç olduğunu aktaran Çekmez, bu nedenle ortaya çıkan ürünlerin hem kültürel hem de ekonomik açıdan değer taşıdığını dile getirdi. Çalışmalara Cumhurbaşkanlığı başta olmak üzere çeşitli kamu kurumlarının destek verdiğini de sözlerine ekledi.
Atölyede görev yapan usta öğretici Sultan Eşin ise buhari kumaşının Mardin’e özgü çok eski bir dokuma türü olduğunun altını çizdi. Atölyede bulunan 10 tezgahtan 5’inin aktif olarak kullanıldığını belirten Eşin, keten, pamuk, kenevir ve özellikle buhari kumaşıyla üretim yaptıklarını söyledi. Buhari kumaşının terletmeyen, koku oluşumunu engelleyen ve mevsim şartlarına uyum sağlayan doğal yapısıyla dikkat çektiğini ifade eden Eşin, bu kumaşın geçmişten geleceğe aktarılan önemli bir kültürel miras olduğunu vurguladı.
Halk Eğitim Merkezi tarafından açılan kurslara 15 kursiyerin katıldığı, eğitimlerini tamamlayanların ise kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik seviyelerine kadar ilerleyebildiği belirtildi.
Öte yandan Mardin Olgunlaşma Enstitüsü de Türkiye Dokuma Atlası Projesi kapsamında Derik Halk Eğitim Merkezi Dokuma Atölyesi’nde incelemelerde bulundu. Proje çerçevesinde geleneksel dokuma sanatını icra eden ustaların bilgi ve deneyimleri kayıt altına alınırken, üretim teknikleri, kullanılan araçlar ve motif anlayışları belgelendi.
Yetkililer, yürütülen çalışmalarla somut olmayan kültürel mirasın korunmasının, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel üretim biçimlerinin yaşatılmasının ve bu değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasının hedeflendiğini ifade etti.