Bazı bakışların kişiye ya da eşyaya zarar verdiğine inanılan "nazar" kavramı, hem kültürel hem de dini açıdan önemli bir yere sahip. Arapça kökenli olan "azar" kelimesi; bakmak, görmek, düşünmek anlamına gelirken, bu kökten türeyen "nazar", genellikle kıskançlık, imrenme ya da aşırı beğeni sonucu ortaya çıkan zarar verici bakışı ifade ediyor.
Kimi insanlar, bir başkasına bakarken farkında olmadan onun ruhsal veya fiziksel dengesini etkileyebilir. Bu etkiye halk arasında "nazar değmesi" adı veriliyor. İslam inancına göre nazarın gerçekliği, kutsal metinlerle de destekleniyor. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de, bu konuda dikkat çeken bir ayet yer almakta:
“İnkâr edenler Kur’an’ı dinlediklerinde, neredeyse seni gözleriyle yıkıp devireceklerdi.” (Kalem Suresi, 51)
???? Kur’an-ı Kerim’de Nazarla İlgili Ayet
Kur’an-ı Kerim’de nazarın varlığına dair işaret eden ayetlerden biri Kalem Suresi'nde geçmektedir:
“İnkâr edenler Kur’an’ı dinlediklerinde, neredeyse seni gözleriyle yıkıp devireceklerdi.” (Kalem, 68/51)
Hz. Muhammed (s.a.v), nazarın etkisine karşı ümmetini uyarmış ve korunma yolları önermiştir. Özellikle torunları Hasan ve Hüseyin için nazar duaları okuyarak onları kötü bakışlardan korumaya çalıştığı biliniyor.
Din âlimlerine göre nazara karşı en etkili yöntemlerden biri, Allah’a sığınmak ve Kur’an’dan Felak ve Nas sureleriyle birlikte Ayetel Kürsi ve Kalem Suresi’nin 51–52. ayetlerini okumaktır. Bu duaların düzenli olarak okunması, kişiyi ruhsal olarak güçlendirmekte ve kötü enerjilerden koruyabilmektedir.
???? Peygamber Efendimizin Nazarla Mücadelesi
Hz. Muhammed (s.a.v), nazarın zararlarından korunmak için sık sık torunları Hasan ve Hüseyin’e dua etmiş, ümmetine de bu duaları tavsiye etmiştir. Nazar duası olarak bilinen bu korunma yöntemleri, nazarın olumsuz etkisinden Allah’a sığınmayı içerir.
En çok okunan korunma ayetleri şunlardır:
Felak Suresi
Nas Suresi
Ayetel Kürsi (Bakara, 255. Ayet)
Ayet-el Kürsi
اَللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْحَيُّ الْقَيُّومُۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌؕ لَهُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِؕ مَنْ ذَا الَّذٖي يَشْفَعُ عِنْدَهُٓ اِلَّا بِاِذْنِهٖؕ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْدٖيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْۚ وَلَا يُحٖيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهٖٓ اِلَّا بِمَا شَٓاءَۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَۚ وَلَا يَؤُ۫دُهُ حِفْظُهُمَاۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظٖيمُ
Ayetel Kürsi Türkçe Okunuşu
Allâhu lâ ilâhe illâ huve’l-hayyu’l-kayyûm. Lâ te’huzuhû sinetun ve lâ nevm. Lehû mâ fi’s-semâvâti ve mâ fi’l-ardı men zellezî yeşfe’u ‘ındehû illâ bi iznih. Ya’lemu mâ beyne eydîhim ve mâ halfehum ve lâ yuhîtûne bi şey’in min ‘ılmihî illâ bimâ şâe vesi’a kursiyyuhu’s-semâvâti ve’larda ve lâ yeûduhû hıfzuhumâ ve huve’l-‘aliyyu’l-‘azîm.
Ayet-el Kürsi Anlamı
Allah, kendisinden başka hiçbir ilâh olmayandır. Diridir, kayyumdur. O’nu ne bir uyuklama tutabilir, ne de bir uyku. Göklerdeki her şey, yerdeki her şey O’nundur. İzni olmaksızın O’nun katında şefaatte bulunacak kimdir? O, kulların önlerindekileri ve arkalarındakileri (yaptıklarını ve yapacaklarını) bilir. Onlar O’nun ilminden, kendisinin dilediği kadarından başka bir şey kavrayamazlar. O’nun kürsüsü, bütün gökleri ve yeri kaplayıp kuşatmıştır. (O, göklere, yere, bütün evrene hükmetmektedir.) Gökleri ve yeri koruyup gözetmek O’na güç gelmez. O, yücedir, büyüktür.
Kalem Suresi 51-52. Ayetler
وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَٰرِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا۟ ٱلذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجْنُونٌ
Ve in yekâdullezîne keferû le yuzlikûneke bi ebsârihim lemmâ semîûz zikra ve yekûlûne innehu le mecnûn(mecnûnun).
Şüphesiz inkâr edenler Zikr’i (Kur’an’ı) duydukları zaman neredeyse seni gözleriyle devirecekler. (Senin için,) “Hiç şüphe yok o bir delidir” diyorlar.
Bu ayetlerin sabah-akşam okunması, İslam alimlerine göre kişiyi manevi zararlardan koruyan en güçlü yöntemlerden biridir.
azar Boncuğu ve Hurafeler: Diyanet'ten Uyarı
Diyanet İşleri Başkanlığı ve birçok il müftülüğü, nazar boncuğu, muska, tılsım gibi nesnelerin korunma aracı olarak kullanılmasının İslam’a uygun olmadığını defalarca vurgulamıştır. Peygamber Efendimiz’in şu hadisi bu konuda oldukça nettir:
"Kim bir nazarlık takarsa, Allah’a değil ona güvenmiş olur. Allah da onun işini tamamlamaz." (Ahmed b. Hanbel)