Diyarbakır’ın Karacadağ bölgesinde geleneksel yöntemlerle yetiştirilen Karacadağ pirincinde hasat dönemi başladı. Kayalık ve engebeli arazi yapısı nedeniyle makineli tarımın güçlükle yapıldığı bölgede üreticiler, çeltikleri gün boyunca oraklarla biçerek imece usulüyle hasat ediyor.
Üretim süreci ilkbahar aylarında başlayan Karacadağ pirincinde çiftçiler, önce kazma ve küreklerle su kanallarını açıyor, ardından çeltik tohumlarını toprakla buluşturuyor. Aylar süren sulama ve bakım çalışmalarının ardından hasat dönemine gelen ürünler, tarlaların taşlık yapısı nedeniyle büyük ölçüde insan gücüyle toplanıyor.
Gün doğmadan tarlanın yolunu tutuyorlar
Yaklaşık 300 dönüm alanda pirinç üretimi yaptıklarını belirten çiftçi Murat Akbaş, üretimin her aşamasının yoğun emek istediğini söyledi.
Nisan ayından itibaren tarlalarda çalıştıklarını anlatan Akbaş, su kanallarının elle açıldığını, çeltiğin ekilmesinin ardından aylar boyunca sulama yapıldığını belirtti.
Akbaş, hasat dönemindeki çalışma temposunu ise şu sözlerle anlattı:
“Sabah namazını kılıp kahvaltımızı yaptıktan sonra tarlaya geliyoruz. Buraya gelmek için yaklaşık yarım kilometre yürüyoruz. Akşam saatlerine kadar çalışıyoruz. Suyun içinde çalıştığımız için ayakkabılarımız sürekli ıslanıyor. Günde iki kez kıyafet değiştirdiğimiz oluyor.”
Taşlık arazi nedeniyle hasat elle yapılıyor
Karacadağ’daki arazilerin taşlık olması, biçerdöverlerin tarlalara ulaşmasını engelliyor. Bu nedenle üreticiler, hasadın önemli bölümünü orak kullanarak gerçekleştiriyor.
Tarlaya ulaşım sağlayacak yolların yapılmasının işlerini büyük ölçüde kolaylaştıracağını ifade eden Akbaş, yaklaşık 100 kişinin aynı tarlada çalıştığını belirtti.
Akbaş, “Yol olmadığı için biçerdöver buraya gelemiyor. Mecburen tarlayı oraklarla biçiyoruz. Yol olsa ve makineler tarlaya ulaşabilse bu kadar zahmet çekmeyiz. Burada 20 yaşından 60 yaşına kadar farklı yaş gruplarından insanlar çalışıyor” dedi.
Bir ay boyunca çamur ve suyun içinde çalışıyorlar
Çiftçilerden Hüseyin Akbaş da üretimin özellikle ilkbahar döneminde oldukça zahmetli olduğunu söyledi.
Çeltik üretimi için haftalarca çamurlu arazide çalıştıklarını belirten Akbaş, Karacadağ pirincinin nesilden nesile aktarılan bir üretim geleneği olduğunu ifade etti.
Akbaş, “Bu işin en büyük zahmeti ilkbaharda gelip burada çamurda çalışmak. Yaklaşık iki hafta boyunca çamurun içindeyiz. Hasat zamanı ise bütün aile ve çalışanlarla birlikte ürünü kaldırmanın ayrı bir güzelliği var. Dedelerimizden kalan bu işi biz de sürdürüyoruz” diye konuştu.
Hasatta kadınların da aktif rol aldığını belirten Akbaş, erkeklerin oraklarla biçtiği çeltiklerin daha sonra bir araya getirildiğini ve fabrikaya gönderildiğini kaydetti.
Hasat imece usulüyle yapılıyor
Üreticilerden Selman Akbaş ise kanal açma, ekim, sulama ve hasat aşamalarının tamamında yoğun bir çalışma yürütüldüğünü söyledi.
Çeltiklerin ekilmesinin ardından 6-7 ay boyunca sulama yapıldığını belirten Akbaş, hasat sırasında ise üreticilerin dayanışma içerisinde çalıştığını dile getirdi.
Akbaş, “Küreklerle kanal açmak işin en zahmetli taraflarından biri. Daha sonra çeltiği atıyoruz ve aylar boyunca suluyoruz. Hasat zamanı oraklarla biçip ürünleri bir araya getiriyoruz. Çamurun içinde, hep beraber ve dayanışma içerisinde çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
130 yıllık gelenek gelecek kuşaklara aktarılıyor
Celal Akbaş ise Karacadağ çevresindeki pirinç üretiminin yaklaşık 130 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu söyledi.
Çocukluk yıllarından bu yana tarlalarda hasada katıldığını belirten Akbaş, üretimin babalarından ve dedelerinden kendilerine kaldığını ifade etti.
Hasat edilen çeltiğin önce tarlada kurutulduğunu, ardından biçerdöver ve kamyonlarla fabrikalara gönderildiğini anlatan Akbaş, fabrikadaki işlemlerin ardından elde edilen pirincin üreticiler arasında paylaştırıldığını kaydetti.
“Bu yıl verim geçen yıla göre iyi”
Karacadağ pirincinin lezzetinde bölgenin doğal koşullarının etkili olduğunu savunan üreticiler, taşlık arazilerde yetişen ürünün doğal ve serin kaynak sularıyla beslendiğini belirtiyor.
Geçen yıl yaşanan kuraklık nedeniyle beklenen verimin alınamadığını söyleyen Celal Akbaş, bu sezon ise üretimin daha iyi olduğunu ifade etti.
Akbaş, Karacadağ pirincinin bölgede yoğun şekilde tüketildiğini belirterek, “Bazı aileler yılda 10, bazıları 20 torba pirinç tüketiyor. Ürünü farklı yerlere de gönderiyoruz. Hasadı tamamlayıp kendi yetiştirdiğimiz pirincin tadına baktığımızda bütün zahmetin karşılığını aldığımızı hissediyoruz. Geçen yıl kuraklık nedeniyle verim düşüktü, bu yıl ise verim iyi” dedi.
Karacadağ’da günler süren hasat mesaisinin ardından kurutulacak çeltikler, sonraki aşamalarda fabrikalarda işlenerek sofralık pirince dönüştürülecek. Üreticiler ise taşlık arazilerde nesilden nesile sürdürülen bu geleneksel üretimin devam etmesi için ulaşım ve tarla yollarının iyileştirilmesini bekliyor.
KAYNAK : İLKHA