Diyarbakır'ın tarihi Sur ilçesinde bulunan ve halk arasında "Bave Kal" (Beyaz Baba) olarak tanınan Es Seyyid Şeyh Hüseyin Haşimi El-Hüseyin'in türbesi, kentin dikkat çeken ziyaret noktaları arasında yer alıyor. Kerbela'da doğan ve 90 yaşında Diyarbakır'da vefat eden Bave Kal'ın hayatı ve sakalının bir gecede beyazladığına ilişkin anlatı, ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
Tarihi ve kültürel mirasıyla öne çıkan Diyarbakır'ın Sur ilçesi, geçmişten günümüze ulaşan manevi değerleriyle de dikkat çekiyor. İlçede Merkez Bankası'nın arkasında bulunan Bave Kal Ziyaretgâhı, halk arasında anlatılan hikâyesi ve tarihi geçmişiyle ziyaret edilen mekânlar arasında bulunuyor.
Türbede medfun bulunan Es Seyyid Şeyh Hüseyin Haşimi El-Hüseyin, yöre halkı tarafından "Bave Kal" adıyla tanınıyor. Ziyaretgâhın girişindeki bilgilendirme tabelasında yer alan bilgilere göre, Hz. Hüseyin'in soyundan geldiği belirtilen Bave Kal'ın yaşamı Kerbela'dan Diyarbakır'a uzanıyor.
Kerbela’dan Diyarbakır'a uzanan hayat hikâyesi
Ziyaretgâhın tabelasında aktarılan bilgilere göre Bave Kal, 637 Hicri, 1240 Miladi yılında Irak'ın Kerbela şehrinde dünyaya geldi. Babasının Es Seyyid Abdullah El Akbar olduğu belirtilen Bave Kal, Irak'taki çeşitli medreselerde İslami ilimler üzerine eğitim aldıktan sonra İran'ın Meşhed şehrine gitti. Burada İmam Ali El-Rıza'nın dergâhında bulundu.
Hayatının ilerleyen döneminde Diyarbakır'a gelen Bave Kal, 669 Hicri, 1271 Miladi yılında dönemin adıyla Amid olarak bilinen şehre yerleşti. Tabeladaki anlatımda, ilmi ve takvasıyla tanınan Bave Kal'ın önemli bir âlim ve mürşid olduğu, Kadirî ve Rıfaî tarikatlarından halifelik aldığı ve medreselerde çok sayıda talebe yetiştirdiği aktarılıyor.
‘ Beyaz baba ‘ lakabının hikayesi
Bave Kal isminin ortaya çıkışına ilişkin anlatı ise türbenin en dikkat çekici yönlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Ziyaretgâhın girişindeki tabelada yer alan rivayete göre Bave Kal, yaklaşık 35 yaşlarındayken ilim ve irşat meclisine gelen, inançları zayıf olduğu belirtilen bir grup tarafından keramet göstermesi yönünde bir taleple karşılaştı. Bunun üzerine elini yüzüne götürerek siyah sakalını sıvazladığı ve sakalının bir anda beyazladığı anlatılıyor.
Bu olayın ardından yöre halkının kendisine "Bave Kal" adını verdiği belirtiliyor. Yöresel kullanımda "Bave" baba, "Kal" ise yaşlı, saçı ve sakalı ağarmış kişi anlamında kullanılıyor. Böylece Bave Kal lakabı, "Beyaz Baba" anlamıyla günümüze kadar ulaşıyor.
90 yaşında Diyarbakır'da hayatını kaybetti
Tabeladaki tarihî bilgilere göre Es Seyyid Şeyh Hüseyin Haşimi El-Hüseyin, 727 Hicri, 1330 Miladi yılında 90 yaşında Diyarbakır'da hayatını kaybetti. Kabri, bugün Sur ilçesinde Merkez Bankası'nın arkasında bulunan türbede yer alıyor.
Dut ağacının gölgesinde ziyaretçilerini ağırlıyor
Küçük avlusu ve yıllardır ayakta duran dut ağacıyla dikkat çeken türbe, gün içerisinde ziyaretçilerini ağırlıyor. Dua etmek ve Fatiha okumak amacıyla ziyaretgâha gelen vatandaşlar, Bave Kal'ın hatırasını yaşatmayı sürdürüyor.
Türbenin girişindeki tabelada, bakım ve ziyaretgâh hizmetlerinin Diyarbakır Bave Kal Ziyaretgâhı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği tarafından yürütüldüğü bilgisi de yer alıyor.
Diyarbakır'ın tarihî Sur sokakları arasında bulunan Bave Kal Türbesi, kentin geçmişine ışık tutan manevi mekânlardan biri olarak varlığını koruyor.
