Diyarbakır’daki Hevsel Bahçeleri’nde yaşayan beyaz öncü kelebeğinin çiftleşmeden yumurtlamaya, tırtıl ve pupa evrelerinden ergin hale gelmesine kadar uzanan gelişim süreci fotoğraf ve videolarla belgelendi. Türün yaşam döngüsünün çevre koşullarına bağlı olarak 18 ila 35 gün arasında değiştiği belirtildi.
Diyarbakır’ın UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Hevsel Bahçeleri, zengin biyolojik çeşitliliğiyle doğa araştırmalarına konu olmaya devam ediyor. Bölgede sonbahar aylarında görülen beyaz öncü kelebeğinin yaşam döngüsü, doğa fotoğrafçısı ve araştırmacı Muhammed Yalçın tarafından kayıt altına alındı.
Kelebeğin çiftleşme aşamasından başlayarak yumurtlama, larva, pupa ve erginlik dönemlerine kadar geçirdiği değişim, fotoğraf ve video çekimleriyle belgelendi. Çalışma, türün gelişim aşamalarını ve doğal yaşam koşullarındaki değişimini gözler önüne serdi.
Hevsel Bahçeleri’nde sonbahar gözlemi
Bölgede kelebekler, böcekler ve endemik bitkiler üzerine araştırmalar yürüten Muhammed Yalçın, bu yıl beyaz öncü kelebeğinin gelişim sürecini ayrıntılı biçimde takip ettiğini belirtti.
Göçmen türler arasında yer alan beyaz öncü kelebeği, Kuzey Afrika’dan Arap Yarımadası’na, Kuzey Asya’dan Avustralya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada görülebiliyor. Türün Diyarbakır başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ise özellikle eylül-kasım döneminde gözlemlendiği ifade ediliyor.
Yalçın’ın aktardığı bilgilere göre, kelebeğin çiftleşmesinden ergin hale gelmesine kadar geçen gelişim süresi, hava sıcaklığı ve çevresel koşullara bağlı olarak yaklaşık 18 ila 35 gün arasında değişiyor.
Yumurtadan tırtıla uzanan süreç
Çiftleşmenin ardından dişi kelebekler, genellikle aynı gün ya da takip eden birkaç gün içerisinde yumurtalarını bitkilerin üzerine bırakıyor. Yumurtlama için tercih edilen bitkiler arasında kapari öne çıkıyor.
Yaklaşık 4 ila 8 gün içerisinde yumurtalardan çıkan larvalar, kapari yapraklarıyla beslenerek büyümeye başlıyor. Gelişimleri boyunca birkaç kez deri değiştiren tırtıllar, pupa evresine ulaşabilecek olgunluğa yaklaşık 2 ila 3 haftada erişiyor. Sıcaklığın yüksek olduğu koşullarda gelişimin bazı aşamalarının daha kısa sürebildiği belirtiliyor.
Pupa evresinden erginliğe geçiş
Tırtılların gelişimini tamamlamasının ardından başlayan pupa evresi, kelebeğin ergin hale gelmeden önceki son aşamasını oluşturuyor. Bu dönemde dönüşümünü sürdüren kelebekler, genellikle 1 ila 2 hafta içerisinde pupa kabuğundan çıkarak ergin hale geliyor.
Ancak gelişim süresinin her koşulda aynı olmadığı, hava sıcaklığı ve çevresel etkenlerin bu süreçte belirleyici olduğu kaydediliyor.
Hevsel Bahçeleri’nde gerçekleştirilen gözlemlerle kayıt altına alınan bu yaşam döngüsü, bölgenin doğal zenginliğini ve ekosistemdeki canlıların gelişim süreçlerini ortaya koyan çalışmalar arasında yer aldı.
