Sessizliğin İçinde Bir Şehir: Kültürün Unutulan Yankısı

Bir şehrin gerçek kimliği, sokaklarında yankılanan seslerle değil, çoğu zaman duyulmayan sessizliklerle anlaşılır. Gürültü; inşaatların, araçların, kalabalıkların sesidir. Ama kültür, çoğu zaman sessizdir. Bir taş duvarın gölgesinde anlatılan bir hikâyede, eski bir kapının gıcırtısında ya da unutulmuş bir şarkının mırıldanışında saklıdır.

Bugün şehirler hızla değişiyor. Beton yükseldikçe, hafıza alçalıyor. Yeni binalar eski hikâyelerin üstünü örtüyor. Oysa bir kentin ruhu, onun geçmişiyle kurduğu bağda yaşar. Bu bağ koparsa, geriye sadece adresler kalır; anılar değil.

Kültür-sanat dediğimiz şey çoğu zaman büyük sahneler, parlak ışıklar ve kalabalık salonlarla özdeşleştirilir. Oysa asıl kültür, bir annenin çocuğuna anlattığı masalda, bir dengbêjin sesinde ya da bir kahvehanede yıllardır aynı köşede oturan yaşlının anlattığı hatıralardadır. Sanat, yalnızca sergilerde değil; gündelik hayatın içinde, fark edilmeden var olur.

Bugün en büyük kaybımız, üretmemek değil; hatırlamamaktır. Çünkü hatırlamak, bir direniştir. Unutmaya karşı, sıradanlaşmaya karşı, kimliksizleşmeye karşı bir duruştur. Bir şehri ayakta tutan şey yolları değil; o yolların nereye çıktığını bilen insanların varlığıdır.

Belki de bu yüzden, artık daha fazla dinlememiz gerekiyor. Gürültüyü değil, sessizliği… Kalabalığı değil, hikâyeyi… Çünkü bir gün hepimiz gideriz ama anlatılanlar kalır.

Ve bir şehir, ancak anlatıldığı kadar yaşar.